Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACER TUTKUN
Danışman: Osman Nuri Karadayı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Âşıklık geleneği, Türklerin İslâmiyet öncesi toplum hayatında ozan-baksılarla yaşattığı destan anlatma geleneğine dayanmaktadır. Ozan-Baksı geleneği Türklerin İslâmiyet'i kabulü, Anadolu'nun fethi, Osmanlı döneminde tarikatların ve tasavvufî kültürün yaygınlaşması gibi faktörlerin etkisiyle değişikliğe uğramış, halk arasında sevilen ve saygı duyulan ozanların yerini zamanla âşıklar almıştır. Anadolu'yu ellerinde sazlarıyla diyar diyar dolaşan âşıklar, tarikat çevreleri ile kurdukları irtibatın etkisiyle sûfîyâne şiirler terennüm etmişler, böylece tasavvuf kültürünün nesilden nesile aktarılmasında önemli bir rol üstlenmişlerdir. Âşıklık geleneğinin değerli temsilcilerinin yetiştiği Kastamonu, birçok tarikat koluna ev sahipliği yapmış önemli kültür merkezlerinden biridir. Kastamonu kültürünün önemli bir parçası olan tasavvufî kültür çevreleri, âşıkların hayatlarını olduğu gibi duygu ve düşüncelerini aktardıkları şiirlerini de etkilemiştir. Bu çalışmada günümüz il sınırları dikkate alınarak Kastamonu'da yetişen ve şiirlerinde tasavvufî motifleri yoğun olarak işleyen âşıkların kısaca hayatları, âşıklık geleneği içindeki konumları, tarikat çevreleri ile olan irtibatları, tarikat mensubiyetleri ve şiirlerindeki tasavvufî terennümler ele alınmıştır. Kastamonulu âşıkların hayatları ve tarikat çevreleriyle irtibatlarını tasvire yoğunlaştığımız bu çalışmada şiirlerde yer alan tasavvufî muhtevaya yönelik nitel değerlendirmeler de yapılmıştır. Netice olarak Kastamonu âşıklık geleneğinin şekillenmesinde tarikatların ve tasavvufî düşüncenin etkin bir fonksiyona sahip olduğu anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Âşık Tarzı Şiir Geleneği, Kastamonu, Âşık