Genç yaşlı bireylere verilen web tabanlı eğitimin E-sağlık okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranış düzeylerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP YILDIRIM

Danışman: Sonay Bilgin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, genç yaşlı bireylere verilen web tabanlı eğitimin e-sağlık okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel olarak yapılan bu araştırma; Iğdır il merkezinde bulunan 1 Nolu ve 14 Kasım Aile Sağlığı Merkezlerinde Ocak 2023-Mayıs 2024 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, güç analizi yöntemi ile belirlenmiş olan 40 deney ve 40 kontrol grubu olmak üzere toplam 80 kişi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından oluşturulan ''Kişisel Bilgi Formu'', ''E-Sağlık Okuryazarlık Ölçeği'', ''Dijital Ortamda Sağlık Bilgisi Edinme ve Teyit Ölçeği'', ''Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II'' kullanılmıştır. Eğitimler deney grubuna 12 haftalık süre boyunca 1 hafta ara ile verilmiş ve eğitim sonrasında son test verileri toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayılar, yüzdelikler, standart sapma, ortalama, minimum ve maksimum değerler, Ki kare, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, Mann Whitney U testi, Bağımlı Gruplar T Testi, Bağımsız Gruplar T Testi kullanıldı. Bulgular: Web tabanlı verilen eğitime katılan deney grubundaki genç yaşlı bireylerin eğitim sonrası; E-sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalamasında (p<0.05), Dijital Ortamda Sağlık Bilgisi Edinme ve Teyit Ölçeği toplam puan ortalamasında (p<0.05) ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puan ortalamasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir artış olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ölçeklerden elde edilen toplam varyansın ESOYÖ'inde %28,9'u, DOSBETÖ'inde %47,2'si ve SYBDÖ'inde %83,7'si uygulanan eğitimin sonucu olduğunu göstermektedir. Sonuç: Genç yaşlı bireylere verilen web tabanlı eğitimin e-sağlık okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranış düzeylerini olumlu yönde etkilediği belirlendi. Bu doğrultuda bu yaş grubundaki bireylere web tabanlı eğitimler yüz yüze eğitimlere alternatif olarak verilebilir. Anahtar Kelimeler: Dijital okuryazarlık, e-sağlık okuryazarlığı, hemşirelik, sağlıklı yaşam biçimi davranışları, yaşlılar