Okul öncesi eğitim döneminde görsel sanat uygulama programının 5-6 yaş çocuklarda yaratıcılık ve erken okur yazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, PLASTİK SANATLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURŞEN OSMANOĞLU
Danışman: Caner Şengünalp
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanat ve yaratıcılık, okul öncesi eğitim döneminde bütün öğrenmelerin temelinde var olan kavramlardır. Uygulamalı görsel sanat etkinlikleri; çocukların sosyal-duygusal, motor, dil ve bilişsel gelişimlerini desteklerken çocuklarda paylaşma, yardımlaşma, iş birliği, uyum, duygularını düzenleme empati, öz güven kendini ifade etme ve dilin zenginleşmesine yönelik beceriler ile birlikte yaratıcılığı aynı zamanda çocukta erken okuryazarlık becerilerini de geliştirmektedir. Okul öncesi dönemde eğitim alan 5-6 yaş grubu çocuklara verilen görsel sanat uygulama programının, çocukların yaratıcılığına ve erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelendiği bu araştırmada, nicel araştırma yöntemi ile ön test, son test kontrol ve deney gruplu yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubu; 2022-2023 eğitim ve öğretim yılı ikinci yarıyılda Van ili İpekyolu ilçesi sınırları içerisinde bulunan, Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı Atatürk Anaokuluna devam eden 5-6 yaş grubu 20 çocuk deney grubu, aynı bölgede ve aynı sosyo-ekonomik olanaklara sahip Aliya İzetbegoviç Anaokuluna devam eden 5-6 yaş grubu 20 çocuk ise kontrol grubu olarak seçilmiştir. Araştırma, 40 çocuğa ait veriler üzerinden sonuçlandırılmıştır. Araştırmada, deney grubuna uygulanan Görsel Sanat Uygulama Programı araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Materyaller ve malzemeler araştırmacı tarafından temin edilmiş ve eğitim ortamı araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Uygulama öncesinde deney ve kontrol gruplarında ön test değerlendirmeleri yapılmıştır. Yaratıcılık becerileri ön test değerlendirmelerinde testin anaokulu, ilköğretim, lise ve yetişkin formları ayrıca geçerlik güvenirlik çalışmaları Aslan (2001) tarafından yapılan Torrance Yaratıcı Düşünme Test'inin (TYDT) şekilsel A formu ön test uygulanmıştır. Erken okuryazarlık becerilerinin değerlendirmesinde ise Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği (MİHÖ) kullanılmıştır. Uygulama ve gelişim formundan oluşan bu ölçeğin 74 alt sorudan oluşan uygulama formu erken okuryazarlık becerilerini değerlendirmek için kullanılmıştır Deney gurubuna 12 haftalık süreçte haftada iki gün (pazartesi-perşembe) 24 görsel sanat uygulama programı araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Kontrol grubu ise normal eğitimine devam etmiştir. Görsel sanat uygulama programı tamamlandıktan sonra her iki grubun son test değerlendirmeleri alınmıştır. Yaratıcılık becerileri son test değerlendirmesinde (TYDT) şekilsel B formu, erken okuryazarlık becerileri son testte ise MİHÖ ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin cinsiyet dağılımları ve yaş ortalamalarının tanımlayıcı istatistiklerde kategorik değişkenler için yüzde ve frekans, sürekli değişkenler için ise ortalama ve standart sapma istatistikleri verilmiştir. Öntest ve sontest ölçümlerinin normal dağılıma sahip olup olmadığını belirlemek için çarpıklık ve basıklık katsayıları sunulmuştur. Deney ve kontrol grubundan elde edilen ölçümlerin karşılaştırılmasında bağımsız ve bağımlı örneklemler t-testi kullanılmıştır. Çalışmanın anlamlılık düzeyi p < .05 olarak alınmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı bulunan farklar için Cohen d etki büyüklüğü hesplanmıştır. Veri analizi SPSS (versiyon25) paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda deney grubundaki etki büyüklüğünün kontrol grubundan daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu bulgular verilen eğitim programın çocuklarda yaratıcılık ve erken okuryazarlık becerilerini olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Okul öncesi, görsel sanat, erken okuryazarlık, yaratıcılık