Dijitalleşmenin işe yabancılaşma üzerindeki etkisi: Bireysel-kültürel farklılıklar temelinde çoklu düzenleyici etki analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA BOZMA
Danışman: Fatih Karcıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akademik dijitalleşme, bilgiye erişimi ve işbirliğini artırırken, bireylerde işe yabancılaşma gibi olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Bu çalışma, akademik dijitalleşmenin işe yabancılaşma üzerindeki etkilerini ve bu ilişkiyi etkileyen bireysel, kültürel ve mesleki faktörleri incelemektedir. Araştırma, güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, toplulukçu-bireyci davranışlar, uzun vadeli eğilim ve dişil kültürel özellikler gibi değişkenlerin dijitalleşme ve işe yabancılaşma etkileşimindeki rollerini, katılımcıların demografik ve mesleki özellikleri ile birlikte analiz etmektedir. Çalışma, bağımlı değişken üzerindeki etkilerin yordayıcı gücünü test etmek amacıyla yapısal eşitlik modelleme (SEM) yöntemi ile tasarlanmıştır. 391 akademisyenden toplanan veriler SPSS ve Smart-PLS 4.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, akademik dijitalleşmenin işe yabancılaşmayı artırıcı bir etkisi olduğunu göstermiştir. Güç mesafesi algısı yüksek bireyler ve yüksek kıdeme sahip akademisyenlerde dijitalleşmenin olumsuz etkileri daha güçlüdür. Buna karşın, belirsizlikten kaçınma düzeyi yüksek bireylerde dijitalleşmenin etkisi azalırken, düşük belirsizlikten kaçınma algısına sahip bireylerde daha belirgin hale gelmektedir. Ayrıca, kadın ve dişil kültürel özelliklere sahip bireylerde, fen bilimleri alanında çalışanlarda ve toplulukçu davranış algısı yüksek olan bireylerde dijitalleşmenin işe yabancılaşmayı artırıcı etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu bulgular, dijitalleşmenin bireysel ihtiyaçlar ve kültürel farklılıklar dikkate alınarak tasarlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Dijitalleşme süreçlerinin daha kapsayıcı bir şekilde yönetilmesi, olumsuz etkilerin en aza indirilmesini ve olumlu etkilerin artırılmasını sağlayabilir. Çalışma, dijitalleşmenin demografik ve kültürel gruplar üzerindeki farklı etkilerini ele alarak akademik dijitalleşme süreçlerine dair stratejik öneriler sunmaktadır.