Kur'an bütünlüğünde A'râf sûresinin konulu tefsiri (Ehl-i Sünnet ve Şia arasında karşılaştırmalı)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: METİN ÇETİN

Danışman: Musa Bilgiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yüce Allah'ın insanlığa son hitabı olan Kur'an, günümüze kadar çağın ihtiyaçları da göz önünde bulundurularak tefsir edilmiştir. Modern döneme kadar yazılan tefsirlerin âyet merkezli olması ve bir mezhebin görüşlerinin dikkate alınarak açıklanması, âyetlerin farklı yorumlanmasına neden olmuştur. Bu yöntemin Kur'an'ın vermek istediği mesajın anlaşılmasında yeterli olmadığı dile getirilmiştir. Bu açıdan çağdaş dönemde konulu tefsir çalışmaları bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Yapılan çalışma, bu ihtiyacı az da olsa gidermeye yönelik bir çalışmadır. A'râf sûresi özelinde yapılan konulu tefsir çalışmasında, bütüncül bir yaklaşımın ortaya konması için Ehl-i Sünnet ve Şîa'nın görüşleri, seçilen tefsirler bağlamında karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Çalışmada sûrenin temel konuları belirlenmiş ve üç bölümde incelenmiştir. Tevhid ile ilgili konular başlığı altında A'râf Sûresi'nde şirk, elest bezmi, ilk insan Hz. Âdem'in yaratılışı, nefs-i vâhide ve kadının yaratılışı, Hz. Âdem'in cennetten yeryüzüne inişi, sûre bağlamında insanın yaratılış gayesi, insanın sorumlulukları ile Şeytan ve tuzakları konuları işlenmiştir. Nübüvvet ve Kıssalar başlığı altında Kur'an'ın gönderiliş gayesi, sûredeki kıssalar ve kavimlerin helak sebepleri konuları incelenmiştir. Ahiretle ilgili konular başlığı altında ise kıyametin vakti ve a'râf ehli konuları üzerinde durulmuştur. Ele alınan konular bağlamında her iki ekolün rivayet ve dirayet kültürlerinden etkilendikleri ve kendi içlerinde dahi görüş ayrılıklarına düştükleri görülmüştür. Bu bakımdan, elest bezmi, nefs-i vâhide, Hz. Âdem'in bulunduğu cennet ve kıyametin vakti konularında iki ekolün farklı tespitleri olduğu, diğer konular da ise küçük ayrıntılar bir yana bırakılırsa, genel anlamda mutabık oldukları tespit edilmiştir.