Erzurum-Bayburt-Of Karayolu Güzergahının Manzara Yolu Olarak Değerlendirilmesine Yönelik Görsel Analiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Işık Sezen
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevgi YILMAZ
Özet:Bu çalışmada Erzurum-Bayburt-Of (Trabzon) D925 devlet yolunun E-97 karayolu güzergahının manzara yolu olarak değerlendirilmesine yönelik görsel analiz yapılmıştır. 231 km olan Erzurum-Bayburt-Of karayolu güzergahı Doğu Anadolu Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi arasında geçişi yapan kestirme bir yoldur. Araştırma konusu olarak seçilen karayolu güzergahı, Erzurum ile Doğu Anadolu Bölgesi, Trabzon ile Karadeniz Bölgesi, Bayburt ile Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesi arası geçişi simgelediğinden üç farklı doğal ve kültürel özelliğe sahiptir. Çalışma güzergahı içerisinde yer alan Karasu Nehri, Kop Dağı, Çoruh Nehri, Soğanlı Dağları ve Uzungöl Doğa Parkı rekreasyonel potansiyele katkıda bulunmakta ve görsel kalite değerini artırmaktadır.Çalışmada, Erzurum-Bayburt-Of karayolu güzergahının doğal ve kültürel yapısını oluşturan tüm unsurları ve mevcut rekreasyonel değeri, bitki örtüsünü ifade eden haritalar oluşturulmuştur. Bu karayolu güzergahını bilen ve daha önce kullanmış olan 110 kişiye anket yapılmış ve anketlerin değerlendirilmesinde x2 ve frekans analizi uygulanmıştır. Anketlerin değerlendirmeleri sonucunda bu yol güzergahını bilen katılımcıların ilk sırada Uzungöl Doğa Parkı'nı, son sırada ise Erzurum-Aşkale arasını beğendikleri ortaya çıkmıştır. Çalışma güzergahının görsel kalite değerlendirmesinde Atatürk Üniversitesi'nde okuyan toplam 400 öğrencinin Power Point olarak sunulan fotoğrafları puanlandırmaları sağlanmıştır. Anket sonuçlarına frekans analizi, T-testi, Anova testi uygulanmıştır. Koridorlar arasında görsel kalite açısından anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiş ve 4,18 ortalama ile Soğanlı Dağı Geçidi-Of (SO) koridoru birinci, 3,55 ortalama ile Erzurum-Bayburt (EB) koridoru ikinci, 3,49 ortalama ile Bayburt-Soğalı Dağı Geçidi (BS) koridoru üçüncü sırada yer almıştır. Görsel kaliteyi belirleyen unsurlar olan; manzara güzelliği, heyecan vericilik ve çekicilik, su etkisi, renk etkisi, doğal bitki örtüsü, yol manzarası, rekreasyonel değer, pastoral görünüm, arazi formu, doğallık, otantiklik, orijinallik, panoramik görünüm, güven verme, canlılık, birlik ve bütünlükte SO koridoru birinci sırada yer alırken, kültürel değere sahip olma yönünden EB koridoru birinci sırada yer almıştır. Erzurum-Bayburt-Of karayolu güzergahının manzara yolu olarak değerlendirilmesi için doğal, kültürel ve görsel değerlerinin yüksek olduğu sonucuna varılmış ve önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Görsel peyzaj analizi, görsel kalite, manzara yolu, karayolu, Erzurum-Bayburt-Of karayolu güzergahı