Araşidonik Asit Türevlerinin Hücre Kültürü ve Sıçanlarda Oluşturulan Deneysel Alzheimer Modellerinde Etkilerinin Araştırılması ve Moleküler Modelleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA YEŞİLYURT
Danışman: Ahmet Hacımüftüoğlu
Özet:Araşidonik Asit Türevlerinin Hücre Kültürü ve Sıçanlarda Oluşturulan Deneysel Alzheimer Modellerinde Etkilerinin Araştırılması ve Moleküler Modelleme Amaç: Alzheimer hastalığı (AH), nedeni kesin olarak bilinmeyen ve ilerleyen yaşla birlkte dünya nüfusunun önemli bir kısmında görüleceği tahmin edilmektedir Ağrı süreci esas olarak amiloid plaklar, nörofibriler yumaklar ve beyindeki sinir bağlantılarının kaybı ile ilgilidir. Şu anda dünyada yaklaşık 50 milyon AH vakası olduğu tahmin edilmektedir. AA, siklooksijenaz ve lipoksijenaz, farklı yolların substratları olabilir ve inflamasyonu kontrol eden farklı aracılara yol açabilir. Bu pro-inflamatuar lipid aracılarının aksine, lipoksinler gibi diğer AA aracıları iltihabı azaltabilir ve güçlü anti-inflamatuar etkilere sahip olabilir. Çalışmamız Alzheimer hastalığının in vitro ve in vivo modelleri üzerinde Araşidonik Asitten üretilen türevlerinin etkinliklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Materyal ve Metot: İlk olarak tasarlanan araşidonik asitin amid türevlerinin moleküler modelleme ile Alzheimer hastalığında uyumlu olup olmadığı kontrol edilmiştir. Moleküler modellemeden olumlu sonuç alınan yeni amidler sentezlenmiştir. Daha sonra sentezlenen bu maddelere hücre kültüründe Alzheimer modeli yapılarak etkileri test edilmiştir. Hücre kültüründe etkili bulunan maddeler ise deney hayvanlarında Alzheimer modeli yapılarak denenmiştir. Bulgular: Moleküler modellemeye göre yedi tane madde Alzheimerde hem COX-2 hemde 5-LOX'ta etkili bulundu. Bu maddeler sentezlenerek invitro Alzheimer modelinde test edildi ve iki tanesi çok etkili bulundu. Etkili bulunanlar invivo Alzheimer modelinde düşük ve yüksek doz olarak kullanıldı. Yapılan davranış testleri, biyokimyasal parametreler ve histopatolojik bulgular sonucunda maddelerden A-1 ve A-2 moleküllerinin yüksek dozlarında bütün testlerden olumlu sonuçlar alınmıştır. Sonuç: Bu tez çalışmasında tasarımı, moleküler modellemesi, sentezi, iv vitro ve in vivo çalışmaları ile bir ilacın faz çalışmalarına girmeden önceki bütün aşamaları yapılmıştır. Araşidonik asitten sentezlenen bu yeni türevlerin Alzheimer hastalığına bir umut kaynağı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Alzheimer hastalığı, amidasyon, araşidonik asit, moleküler modelleme