Çagdaş Müelliflerden Muhammed Gazzali nin Eserlerinde Kur an Yorumu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Volkan AKBAŞ
Danışman: Musa Bilgiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez; son dönem İslâm mütefekkirlerinden Muhammed Gazâlî'nin özgün Kur'an yorumu hakkında bilgi sağlamayı amaçlamaktadır. Yazar, Kur'an yönlendirmeleri çerçevesince İslâm âleminin iç ve dış kaynaklı sorunlarını ele almakta ve çözüm önerileri sunmaktadır. Birinci bölümde; Gazâlî'nin Kur'an ilimlerine yaklaşımını ele aldık. Bu kapsamda onun Kur'an'ı anlama faaliyetinin önemine dair dücüncelerini, Kur'an kıssalarına bakışını, Kur'an i'câzı, nesh, sebeb-i nüzûl, surelerin tertip ve nüzûlüne ilişkin Kur'an merkezli yorumlarına yer verdik. İkinci bölümde; yazarın siyasî ve toplumsal meselelere ilişkin Kur'an merkezli yorumlarına yer verdik. Özellikle bu bağlamda İslâm toplumlarının yaşadığı sıkıntılara yol açan faktörler üzerinde durduk. Bu bölümde ayrıca; müellifin Kur'an çerçevesince ortaya koyduğu haklar konusuna yer verdik. Üçüncü bölümde Gazâlî'nin inanç konularına ilişkin yaklaşımına yer verdik. Bu doğrultuda onun şirk ve tevhid konuları hakkındaki düşüncelerini merkeze aldık. Daha sonra onun inançla ilişkili bazı tartışmalı konulara dair ortaya koyduğu Kur'an merkezli değerlendirmelere yer verdik. O'nun vahiy merkezli ahlak anlayışı ile semâvî dinler hakkındaki değerlendirmelerini de bu bölümde ele aldık. Dördüncü bölümde; Gazâlî'nin İslâm daveti meselesine dair eserlerinde ortaya koyduğu Kur'an yorumlarına yer verdik. Bu bölümde ayrıca; onun vahiy merkezli Kur'an müdafaasını ele aldık. Vahyin kaynağına ilişkin şüphelerle, İslâm'a yapılan saldırılar karşısında, yazarın ortaya koyduğu Kur'an merkezli müdaafayı çeşitli boyutlarıyla ele aldık. İslâm âleminin maruz kaldığı iç kaynaklı problemler bulunmaktadır. Buna karşılık müslümanlar, yaşanılan sıkıntıların çözümünde, vahyin sahip olduğu yüksek potansiyeli idrak edememektedirler. Bozuk siyasî düzen ile baskıya dayalı yönetim anlayışı, fert ve toplum bazında olumsuzluklara neden olmaktadır. Bu durum; yönetim ve siyaset krizlerine, sosyo-kültürel alandaki bozulmalara sebep olmuştur. Müslümanlar Kur'an esaslarını dikkate almamış, bozuk din anlayışları İslâm toplumlarına hâkim olmuştur. Kadının İslam toplumlarındaki yeri sıkıntılı bir hal almıştır. Yazara göre tüm bu olumsuzlukların giderilmesi için, Kur'an ayetlerinin mutlaka hayata aksetmesi gerekmektedir. İslâm âlemi, dıştan kaynaklanan sorunlarla da mücadele etmektedir. Batı, İslâm topraklarında gerçekleştirmek istediği hedefler doğrultusunda, İslâm ve Kur'an değerlerine saldırmaktadır. Bu sebeple Kur'an değerlerinin silinmesi ve hükümlerinin geçersiz kılınması adına, Kur'an'ın tartışma konusu edilmesini istemektedir. Yazar, zaman ve zeminler ötesi gerçekliğe sahip olan vahiy yönlendirmesinden hareketle, yeni ve etkili bir Kur'an yorumunu eserlerine yansıtmaktadır. Anahtar Kelimeler: Gazâlî, Kur'an, tefsir, İslâm, haklar, bilim, istibdat, kâinat, İslâmî davet