Bazı neonikotinoid insektisitlerin Drosophila melanogaster'de ömür uzunluğu ile asetilkolinesteraz enzimi üzerine etkileri ve olası toksik etkilerinin çeşitli bitki ekstraktları kullanılarak iyileştirilmesi üzerine araştırmalar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDAT ÜNVER

Danışman: Handan Uysal

Özet:

Bu çalışma iki bölümde gerçekleştirilmiştir. İlk bölümde, dünyada ve ülkemizde en çok kullanılan neonikotinoid insektisitlerden İmidakloprid (İMİ) ve Asetamiprid (ASE)'in, Drosophila melanogaster'in maksimum ve ortalama ömür uzunluğu üzerine kronik etkileri araştırılmıştır. İkinci bölümde ise, insektisitlere ait olası toksik etkileri giderebilmek için Salvia lavandifolia (SLsu), Hypericum scabrum (HSsu), Capsella bursa-pastoris (CBPsu) ve Teucrium orientale (TOsu) bitkilerinin su ekstraktları kullanılmıştır. Bu amaçla her iki insektisit dört farklı dozda (0.5, 1.0, 1.5, 2.0 ppm) Standart Drosophila Besiyerine ilave edilmiştir. D. melanogaster'in Oregon R yabanıl soyuna ait erkek ve dişi bireyler bu uygulama gruplarında kronik olarak insektisitlere maruz bırakılmıştır. Hem dişi hem de erkek popülâsyonlarında insektisitlerin artan konsantrasyonuna bağlı olarak ömür uzunluğunun kısaldığı gözlenmiştir. Kontrol ve uygulama gruplarına ait maksimum ve ortalama ömür uzunluğu değerleri karşılaştırıldığı zaman aradaki fark p<0.05 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. Bitki ekstraktlarının uygulanması için ise en toksik etkinin görüldüğü 2.0 ppm uygulama grupları seçilmiştir. Hazır besiyerine 2.0 ppm İMİ / ASE + bitki ekstraktları (SLsu, HSsu, CBPsu ve TOsu) ilave edilmiştir (1:1 v/v). Bitki ekstraktlarına bağlı olarak D. melanogaster'in hem dişi hem de erkek popülâsyonunda ömür uzunluğunun arttığı görülmüştür. Bu artış 2.0 ppm İMİ ve ASE uygulama gruplarına göre bütün bitki ekstrakları için p<0.05 düzeyinde hem dişi hem de erkek bireyler için istatistiki olarak da önemli bulunmuştur. Bu çalışmanın ikinci kısmında ise D. melanogaster'in ergin bireylerinin beyin hücrelerinde bulunan asetilkolinesteraz (AChE) enzim aktivitesi üzerine İMİ ve ASE insektisitlerinin etkileri araştırılmıştır. Ayrıca farklı bitkilere ait su ekstraktlarının (SLsu, HSsu, CBPsu ve TOsu) iyileştirici etkileri de in vivo olarak incelenmiştir. Bu amaçla iki deney grubu oluşturulmuştur. İlk deney grubunda ergin bireylere yalnızca farklı dozlarda insektisit (0.5, 1.0, 1.5 ve 2.0 ppm), diğer deney grubunda ise insektisit + bitki ekstraktları birlikte uygulanmıştır. Uygulamalar sonucunda insektisitler doz artışına bağlı olarak ergin bireylerde AChE aktivitesini artırmıştır (p<0.05). Bununla birlikte insektisitler bitki ekstraktları ile birlikte uygulanınca enzim aktivitesi tekrar kontrol grubuna yaklaşmıştır.