TARLA ARAZİLERİNDE KAPİTALİZASYON ORANININ TESPİTİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ERZURUM İLİ PASİNLER İLÇESİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VECİHA GÜNEY
Danışman: Avni Birinci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile Erzurum ili Pasinler ilçesi tarla arazilerinde kapitalizasyon oranının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bölgede bu çalışmanın yapılması konu ile ilgilenecek kişi veya kurumlara önemli bir kaynak teşkil edebilmesi ve uzun vadede aynı veya yakın merkezlerde yapılacak çalışmalarla karşılaştırma imkânı vermesi araştırmanın diğer hedefleri olarak kabul edilebilir. Yöntem: Bu araştırmada Erzurum ili Pasinler ilçesine bağlı, belirlenen köylere gidilmiş ve 80 tarım işletmesi sahibiyle yüz yüze anket çalışması yapılarak araştırmanın birincil verileri elde edilmiştir. Elde edilen veriler 2020-2021 üretim dönemini kapsamaktadır. Çalışmanın ikincil verileri, elde edilen birincil veriler de dikkate alınarak kıymet takdiri sonucu hesaplanan kapitalizasyon oranlarıdır. Kapitalizasyon oranı, arazinin birim başına (bir dekar) ortalama net geliri tespit edildikten sonra arazinin ortalama satış fiyatına oranlanarak hesaplanmıştır. Sulu ve kuru tarla arazileri ile mülk sahibi tarafından, kiracılık ve ortakçılık şeklinde işletilen tarla arazileri için kapitalizasyon oranları ayrı ayrı tespit edilmiştir. Bulgular: Bu araştırmada tarım işletmelerinin sosyo-ekonomik durumları, nüfus ve işgücü durumları, arazi mevcutları, ürün deseni ve fiyatları, alet-makine varlığı ve kullanım durumları, gayrisafi hasılaları ve yapılan masrafları elde edilmiştir. İşletmelerin sahip oldukları arazilerin tasarruf durumları ve nevilerine göre rantları hesaplanmıştır. Sonuç: Araştırma bölgesinde kapitalizasyon oranları; mal sahibi tarafından işletilen sulu tarla arazilerinde %7,08, kuru tarla arazilerinde %10,83 ve ortalama %7,17 olarak tespit edilmiştir. Kiracılıkla işletilen sulu tarla arazilerinde %3,34, kuru tarla arazilerinde %7,89 ve ortalama %3,70 olarak hesaplanmıştır. Ortakçılıkla işletilen sulu tarla arazisinde kapitalizasyon oranı %7,20'dir. Araştırma bölgesinde hesaplanan kapitalizasyon oranları sulu tarla arazilerinde ortalama %6,45, kuru tarla arazilerinde ortalama %9,56 ve genel ortalaması %6,54 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Erzurum, Pasinler, kapitalizasyon oranı, tarımsal kıymet takdiri, tarla arazisi, arazi rantı