3d-4d geçiş metali alaşımlarında compton saçılmasına kimyasal etkinin araştırılması ve koherent / compton saçılma diferansiyel tesir kesiti oranlarının saçılma açısına bağlı olarak hesaplanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EREN URTEKİN
Danışman: Lütfü Demir
Özet:Amaç: Saf 3d-4d geçiş metalleri ve bunların muhtelif oranda karışımı ile elde edilen (V2O5)0.5 X0.5, (Y2O3)0.5 X0.5, (Cu2O)0.5 X0.5, (TiO2)0.5 X0.5 (X= Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Y, Nb) alaşımların yarı maksimumdaki tam genişlik (FWHM), asimetri indeksi (As), pik tepesi enerjileri (E) ve kimyasal kaymalarını (ΔE) alaşım etkisine bağlı olarak tespit etmek ve sözkonusu geçiş metalleri ile alaşımlarının koherent / Compton saçılma diferansiyel tesir kesit oranlarının (dσkoherent / dσCompton) saçılma açısına bağlı olarak hesaplanması amaçlanmıştır. Yöntem: Seçilen 3d-4d geçiş metali ve onların alaşımları, 100 mCi şiddetinde olan Am-241 radyoaktif nokta kaynaktan yayımlanan 59,54 keV foton enerjisi ile 25°,35°, 45°, 55°, 65°,75' ve 85°'lik saçılma açılarında uyarılmıştır. Si(Li) detektör yardımı ile Compton ve koherent piklerinin spektrumları elde edilmiştir. Bulgular: Artan saçılma açısı ile neredeyse tüm numunelerin özellikle Compton piklerinde asimetri ve kimyasal kaymalar gözlemlenmiştir. 3d ve 4d geçiş metalleri için teorik ve deneysel dσkoherent / dσCompton oranının artan atom numarası ile artarken, artan saçılma açısıyla azaldığı gözlemlenmiştir. Alaşımlarda ise deneysel dσkoherent / dσCompton oranının artan saçılma açısı ile azaldığı gözlemlenmiştir. Sonuç: Alaşımı oluşturan metallerin Compton pik tepe enerjisinde kimyasal kayma olduğu görülmüştür. Seçilen 3d-4d geçiş metallerinin deneysel dσkoherent / dσCompton oranlarının literatürdeki datalarla uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. Saçılma açısının artması ile birlikte her bir alaşım için dσkoherent / dσCompton oranının azaldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: 3d-4d geçiş metali alaşımları, Compton saçılması, koherent saçılması, kimyasal etki, saçılma diferansiyel tesir kesiti