Bazı bor bileşiklerinin in vitro şartlarda periferal insan kanı üzerine genetik ve biyokimyasal etkileri

HASAN TÜRKEZ

Bazı bor bileşiklerinin in vitro şartlarda periferal insan kanı üzerine genetik ve biyokimyasal etkileri

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASAN TÜRKEZ

Danışman: Fatime GEYİKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZETDOKTORA TEZİBAZI BOR BİLEŞİKLERİNİN İN VİTRO ŞARTLARDA PERİFERAL İNSAN KANIÜZERİNE GENETİK VE BİYOKİMYASAL ETKİLERİHasan TÜRKEZAtatürk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüBiyoloji Anabilim DalıDanışman: Doç. Dr. Fatime GEYİKOĞLUBu çalışmada, farklı bor bileşiklerinin (borik asit = H3BO3, boraks = Na2B4O7Â·10H2O, kolemanit= Ca2B6O11Â·5H2O ve üleksit = NaCaB5O9Â·8H2O) insan periferik kanı üzerindeki genetik vebiyokimyasal etkilerinin in vitro şartlarda saptanması amaçlanmıştır. Araştırmamız borbileşiklerinin periferik kan üzerindeki in vitro etkileri konusunda ilk deneysel çalışmadır.Çevresel ajanların belirgin yan etkili girişlerinin kandan diğer dokular içine doğru olduğu gözönüne alındığında kan dokusunu incelemek, hedef dokular üzerindeki riski değerlendirmekaçısından bilhassa önem taşımaktadır. Bu çalışmada, periferal kan kültürleri bor bileşiklerininfarklı dozlarına (5, 10, 15, 20, 40, 50, 80, 100, 150, 200, 300, 400 ve 500 mg/L) in vitroşartlarda maruz bırakılmıştır. Genetik ve biyokimyasal araştırmalarda kullanılan tüm heparinizekan örnekleri daha önce herhangi bir toksik ajana maruz kalmamış, yaşları 24-30 arasında,sigara ve alkol kullanmayan 10 sağlıklı bireyden alındı. DNA ve kromozom hasarlarını tespitetmek için Kardeş-Kromatid Değişimi (KKD), Mikroçekirdek (MÇ) ve KromozomAberasyonları (KA) testleri uygulanmış, Oksidatif stresi belirlemek amacıyla da biyokimyasalparametreler [Süperoksit Dismutaz (SOD), Katalaz (CAT), Glutatyon Peroksidaz (GSH-Px),Glutatyon-S-Transferaz (GST), Glukoz-6-Fosfat Dehidrojenaz (G-6-PDH), Total Glutatyon(TGSH), Malondialdehit (MDA) ve Total Antioksidan Kapasitesi (TAC)] incelenmiştir.Bu çalışmanın sonuçlarına göre, in vitro insan kan kültürlerinde farklı bor bileşiklerinin düşükdozlarda antioksidan enzim aktivitelerini teşvik etmek suretiyle faydalı oldukları tespitedilmiştir. Diğer test bileşiklerine kıyasla üleksitin en faydalı, kolemanitin de daha az faydalıolduğu gözlenmiştir. Benzer etkiler gösteren borik asit ve boraksın faydalılık düzeyleri isekolemanitten fazla olmuştur. Yine bu çalışma ile bor bileşiklerinin artan dozlarda oksidatif stresoluşturmalarına rağmen en yüksek konsantrasyonlarda dahi genotoksik etkilerinin bulunmadığısaptanmıştır. Nitekim, genetik hasarların duyarlı ve güvenilir göstergeleri olarak kabul edilenKKD, MÇ ve KA testleri genotoksik etkileri olmadığını göstermiştir. Bulgulara dayanılarak,çalışılan bor bileşiklerinin güvenli bir şekilde kullanılabileceği ancak oksidatif strese bağlıolarak gelişmesi muhtemel olan hücre hasarlarının da dikkate alınmasının gerektiği kanaatinevarılmıştır.2007, 192 sayfaAnahtar kelimeler: Bor bileşikleri, Genotoksisite, Periferik kan kültürü, İn vitro, Oksidatifstres.i