Buğdayda (Triticum aestivum L.) somatik embriyogenesise epigenetik inhibitörlerin etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA UÇAR
Danışman: Murat Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Somatik embriyogenesis (SE), bitkilerin genetik iyileştirilmesinde güçlü bir araçtır. Epigenetik mekanizmalar, farklı genler tarafından kontrol edilen somatik embriyogenesis sırasındaki kritik faktörlerdir. Bu çalışmanın amacı epigenetik inhibitör olan TSA ve 5-Azac kimyasallarının ekmeklik buğdayda olgun embriyo kaynaklı SE üzerine ve SE'de rol alan bazı genlerin (WOX4, LEC1, BBM1 ve TaSERK) ifadesine etkilerini belirlemektir. Yöntem: Kırik ekmeklik buğday çeşidinin olgun embriyoları TSA (0,1, 0,5, 1 ve 2 µM) ve 5-Azac (5, 10, 20 ve 30 µM) kimyasallarının farklı dozlarını içeren kallus oluşum ortamında (kontrol) (MS temel besi ortamı + 12 mg/l dikamba + 0,5 mg/l IAA) kültüre alınmış ve kallus ağırlığı (mg), kallus oluşum oranı (%), embriyogenik kallus oluşum oranı (%), cevap veren embriyogenik kallus oranı (%) ve eksplant başına rejenere bitki sayısı (adet) ile 14, 28 ve 42 günlük kalluslarda WOX4, LEC1, BBM1 ve TaSERK genlerinin mRNA ifade seviyeleri tespit edilmiştir. Bulgular: Araştırmada biri kontrol olmak üzere TSA ve 5-Azac kimyasallarının farklı dozlarından oluşan uygulamaların in vitro parametrelere etkisinin çok önemli olduğu belirlenmiştir. İncelenen genlerin mRNA ifade seviyelerinin kallus yaşına ve uygulamalara göre değiştiği tespit edilmiştir. Yine, araştırmada, LEC1 geninin mRNA ifade seviyesinin en fazla 42 günlük kalluslarda; WOX4 ve BBM1 genlerinin ise mRNA ifade seviyelerinin 14 günlük kalluslarda tüm uygulamalarda arttığı tespit edilmiştir. TaSERK geninin ise 14 ve 28 günlük kalluslarda ifade seviyesinin uygulamalara göre değişiklik göstermiş ve 42 günlük kalluslarda azaldığı belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmada en yüksek bitki rejenerasyonu 0,5 μM TSA ve 5 μM 5-Azac uygulamalarından elde edilmiştir. Yine çalışmada TSA ve 5-Azac kimyasallarının somatik embriyogenesiste görev aldığı bilinen WOX4, LEC1, BBM1 ve TaSERK genlerinin mRNA ifade seviyelerine etkilerinin olduğu ortaya konulmuştur.