Tip 1 diyabet oluşturulan sıçanlarda liken ekstraktlarının pankreas üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SUAT ÇOLAK

Danışman: Fatime GEYİKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, STZ ile diyabet geliştirilmiş sıçanlarda pankreas dokusu üzerine ilk defa C. islandica (CISE) ve P. furfuracea (PFSE) liken türlerinin etkileri araştırıldı. Bu amaçla, Sprague-Dawley cinsi 10 grup sıçan kullanıldı (n=7). Kontrol grupları ve tek başına liken diyeti verilen gruplar hariç diğer beş grupta 50 mg/kg tek doz intraperitonal streptozotosin (STZ) enjeksiyonu ile diyabet modeli geliştirildi. Diyabet oluşumunu takiben sulu liken ekstreleri 5-500 mg/kg doz aralığında 14 gün boyunca hayvanlara intraperitonal yolla verildi. Hayvanların vücut ağırlıkları, yem ile su tüketimleri ve kanlarındaki şeker seviyesi deneme süresi boyunca tespit edildi. Daha sonra hayvanlar sakrifiye edilerek pankreasları çıkarıldı. Pankreas dokusundaki histolojik değişiklikler HXE boyama metodu ve immünohistokimyasal yöntemler kullanılarak değerlendirildi. Diğer taraftan, biyokimyasal metotlar kullanılarak hücresel antioksidan savunma sistemindeki değişiklikler belirlendi. Oksidatif stres düzeyinin belirlenebilmesi için de malondialdehit (MDA) seviyesinin ölçümü yapıldı. Diyabetli grupta vücut ağırlıklarının belirgin bir şekilde azaldığı, tüketilen yem ve su miktarları ile kan şeker seviyesinin kontrol grubuna kıyasla belirgin bir şekilde arttığı gözlendi. Bu grupta, antioksidan enzimlerin aktivitesinin azaldığı ancak MDA düzeyinin artmasıyla yoğun bir oksidatif stresin oluştuğu ve pankreas dokusunda belirgin histopatolojik bulguların ortaya çıktığı görüldü. Farklı dozlarda tek başlarına uygulanan liken ekstraktlarının çalışılan parametreler üzerinde herhangi bir olumsuz etkiye sahip olmadığı tespit edildi. PFSE ile kıyaslandığında CISE'nin diyabetik hayvanlarda antioksidan savunmayı kısmen destekleyerek, MDA düzeyini önemsiz bir şekilde azalttığı bununla birlikte pankreas patolojisi üzerinde tedavi edici bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldı. Sonuç olarak, CISE'nin diyabetli hayvanlar ve pankreasları üzerinde yeterince tedavi edici özelliğinin olmadığı kanaatine varıldı.