Döviz kuru sistemleri ve dış açıkların nedenleri Türkiye üzerine ekonometrik bir analiz (1992-2010)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZİYA ÇAĞLAR YURTTANÇIKMAZ

Danışman: Sevda Yapraklı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, farklı döviz kuru sistemleri altında dış açıklara neden olan faktörler belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu konuyla ilgili teorik yaklaşımlarda (Esneklikler, Keynesyen, Parasalcı ve Dönemlerarası Yaklaşım), reel döviz kuru, bütçe dengesi, para arzı ve tasarruf-yatırım dengesinde meydana gelen değişimlerin dış denge üzerinde önemli etkilere sahip olduğu ileri sürülmektedir.Türkiye ekonomisinde farklı döviz kuru sistemleri altında dış açıklara neden olan faktörlerin, teorik yaklaşımlar çerçevesinde incelenmeye ve dış dengesizliklerin giderilmesi açısından hangi politika araç(ları)ının daha etkili olduğunun tespit edilmeye çalışıldığı bu çalışmada, 1992:2-2001:2 ve 2001:3-2010:3 dönemleri için zaman serisi analizleri kullanılmıştır. Bu amaçla, eş-bütünleşme testinin yanı sıra vektör hata düzeltme modeli sistemi ile regresyon analizleri yapılmıştır. Eş-bütünleşme testi sonuçlarına göre, Türkiye'de hem sabit döviz kuru sisteminin uygulandığı 1992:2-2001:2 döneminde hem de esnek döviz kuru sisteminin uygulandığı 2001:3-2010:3 döneminde dış açıklara neden olan temel faktörler bütçe açığı ve para arzıdır.Vektör hata düzeltme modeli analizi ile elde edilen sonuçların, uzun dönemli ilişki denklemindeki sonuçlar ile tutarlık arz ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'de hem sabit hem de esnek döviz kuru sistemleri altında dış açıklara neden olan faktörlere yönelik teorik yaklaşımlardan Keynesyen ve Parasalcı yaklaşımlar geçerlidir ve dış açıkları gidermek için maliye ve para politikalarını uygulamak etkilidir.Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru Sistemleri, Dış Açıklar, Esneklikler Yaklaşımı, Keynesyen Yaklaşım, Parasalcı Yaklaşım, Dönemlerarası İkame Yaklaşımı