Papatya (Anthemis chia L.), rezene (Foeniculum vulgare L.) ve doğu mazısı (Thuja orienthalis L.) bitkilerinin antioksidan veantimikrobiyal özellikleri

YUNUS HAYRAT

Papatya (Anthemis chia L.), rezene (Foeniculum vulgare L.) ve doğu mazısı (Thuja orienthalis L.) bitkilerinin antioksidan veantimikrobiyal özellikleri

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YUNUS HAYRAT

Danışman: Ahmet Erdoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada Papatya (Anthemis chia L.), Rezene (Foeniculum vulgare L.) ve Doğu Mazısı (Thuja orienthalis L.) bitkilerinin 1:1 etanol:su (v/v), 1:1 metanol:su (v/v) ve su kullanılarak elde edilen ekstraktlarının bazı patojen mikroorganizmalar üzerindeki antimikrobiyal etki ile antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır Yöntem: Antimikrobiyal aktivite analizinde agar kuyu difüzyon metodu kullanımış, test mikroorganizmaları olarak da Escherichia coli O157:H7, Salmonella enterica subsp. enterica serovar Typhimurium ATCC 14028, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Listeria monocytogenez ATCC 19115, Bacillus cereus ATCC 14579 bakterileri; Aspergillus niger küfü ve Candida albicans maya seçilmiştir. Ekstraktların konsantrasyonu 120 mg/ mL olarak belirlenmiştir. Antioksidan aktivitenin belirlenmesi amacıyla DPPH• radikal giderme yöntemi kullanılmıştır. Standart antioksidan olarak BHT kullanılarak ekstraklar antioksidan aktivite açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular: Papatya bitkisinin metanol:su ekstraksiyonu, %24,33±1,40 ile en yüksek antimikrobiyal ve antioksidan verimi sağlarken, Staphylococcus aureus üzerinde en yüksek inhibisyon, papatya ekstraktında (23,77±0,49 mm) görülmüştür; rezene de (18,11±2,84 mm) etkili olmuştur. Doğu mazısı (Thuja orienthalis) ise Listeria monocytogenes'a karşı en yüksek inhibisyonu (17,55±1,09 mm) göstermektedir. Papatya, fenolik bileşikler açısından zengin olduğu için en yüksek antioksidan aktiviteyi sergilemiştir. Sonuç: Bu çalışmada, papatya, rezene ve doğu mazısının antioksidan ve antimikrobiyal kapasiteleri incelenmiştir. Papatya, en yüksek antioksidan aktiviteyi ve Candida albicans ile Aspergillus niger'e karşı güçlü inhibisyon göstermiştir. Rezene ve doğu mazısı da antioksidan özellikler sergilemekte, ancak papatyaya göre daha düşük etkilere sahiptir. Bu bitkiler, gıda, kozmetik ve ilaç sanayisinde doğal alternatifler olarak değerlendirilebilir; Anahtar Kelimeler: Papatya (Anthemis chia) Rezene (Foeniculum vulgare) Doğu Mazısı (Thuja orientalis) Antioksidan kapasite Antimikrobiyal aktivite