Türk Dili ve Edebiyatı Dersine Yönelik Hazırbulunuşluk Bakımından Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Ders Kitaplarında Edebiyatın Yeri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURAY BAŞ
Danışman: Fatih Veyis
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ve 2022-2023 eğitim öğretim yılında kullanılmakta olan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarının Türk dili ve edebiyatı dersine yönelik hazırbulunuşluk bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, nitel araştırma desenlerinden bütüncül tek durum deseni olarak planlanmıştır. Çalışmanın veri kaynakları amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yapılarak seçilmiştir. 2018 Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ile 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları araştırmanın veri kaynaklarını oluşturmaktadır. Doküman incelemesi tekniği ile yürütülen çalışmadan elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Bulgular: Türkçe ile Türk dili ve edebiyatı derslerinin özel amaçlarının ve okuma kazanımlarının genel itibarıyla birbirini destekler nitelikte olduğu ancak Türkçe dersi öğretim programında oldukça genel bir dille ifade edilen okuma kazanım ve açıklamalarının Türk dili ve edebiyatı dersi öğretim programında türlere yönelik ayrıntılı biçimde ifade edilen okuma kazanım ve açıklamaları karşısında oldukça yüzeysel kaldığı görülmüştür. Bu durumdan kaynaklı ortaya çıkabilecek öğrenme eksiklikleri tespit edilmiştir. Türkçe ders kitaplarında ise bazı Türk dili ve edebiyatı dersi kazanımlarına yönelik tamamen veya nispeten içerikler yer alırken bazı kazanımlara yönelik hiçbir içeriğin yer almadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Türkçe dersi öğretim programı ve ders kitaplarında tür öğretiminin yapıldığı ancak birçok türün öğretiminin Türk dili ve edebiyatı dersinde yapılan tür öğretimi karşısında yüzeysel olduğu görülmüştür. Ayrıca Türkçe ders kitaplarının Türk edebiyatının farklı edebî dönem, akım, anlayışlar vb. bakımından dar bir kapsamını temsil ettiği belirlenmiştir. Sonuçlar: Türkçe dersi öğretim programı ve ders kitaplarının Türk dili ve edebiyatı dersine yönelik hazırbulunuşluk oluşturmaya katkı sunan bazı öğrenme içeriklerine yer vermekle birlikte özellikle metinleri, türleri bağlamında değerlendirmeye yönelik birçok öğretiye ve Türk edebiyatını farklı dönem ve anlayışlarıyla temsil eden metinlere yer vermekte yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türk dili ve edebiyatı dersi, Türk dili ve edebiyatı dersi öğretim programı, Türkçe dersi, Türkçe dersi öğretim programı, ders kitapları, hazırbulunuşluk