Morkaraman ırkı koyunlarda uzun süreli transportta oluşan stresin neden olduğu immun supresyon üzerine parapoxvirus ovis, corynobacterium cutis lizatı ve C vitaminin etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KERİM EMRE YANAR
Danışman: Mustafa Sinan Aktaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Hayvan transportu dünyada ve ülkemizde çeşitli sebeplerle yapılmaktadır. Transport, hayvanlar üzerinde ciddi stres oluşturmakta ve oluşan stres immunsupresyona neden olmaktadır. İmmunsupresyon sonucu hayvanlar çeşitli olumsuz etkilere karşı savunmasız kalmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada Morkaraman ırkı koyunlarda uzun süreli transportta oluşan stresin neden olduğu immunsupresyon üzerine Parapoxvirus Ovis, Corynobacterium Cutis lizatı ve C Vitamininin etkisinin araştırılması amaçlandı. Materyal ve Metot: Bu çalışmanın materyalini, aynı bakım ve besleme şartlarına tabi tutulan, 32 adet, 1-2 yaşlı Morkaraman ırkı koyun oluşturdu. Çalışma, 1 kontrol, 3 deneme grubu (iPPVO, CCL ve Vit-C) olmak üzere toplamda 4 gruptan oluştu ve her grupta 8 koyun kullanıldı. İPPVO grubunda, son uygulamanın yapıldığı günün ertesi günü transport gerçekleştirilecek şekilde, 3 gün arayla 2 kez 2 ml iPPVO intra muskuler yolla uygulandı. CCL grubunda, transport son uygulamanın yapıldığı günün ertesi günü gerçekleştirilecek şekilde 8 gün arayla 2 kez 2 ml CCL deri altı yolla uygulandı. Vit-C grubunda koyunlara transporttan hemen önce 200 mg/kg dozda C vitamini intra muskuler yolla uygulandı. Kontrol grubuna transporttan bir gün önce sadece 10 ml serum fizyolojik derialtı yolla uygulandı. Çalışma kapsamındaki tüm koyunların transport öncesi (TÖ), transport sonrası (TS), transport sonrası 1.gün (TS1) ve transport sonrası 7.günlerde (TS7) klinik bulgular (vücut sıcaklığı, nabız ve solunum sayısı), hematolojik (lökosit, lenfosit ve nötrofil sayısı) ve biyokimyasal parametreler [kortizol, adrenalin, adenozin deaminaz (ADA) ve haptoglobin (Hp)] değerlendirildi. Hematolojik analizler için Veteriner hemogram cihazı kullanılırken, biyokimyasal analizler için koyun spesifik ELISA test kitleri kullanıldı. Bulgular: Kontrol grubunda (Grup-IV) TÖ'ye göre TS'de hematolojik analizlerde istatistiksel olarak önemli bir fark görülmezken (P>0.05), kortizol (TÖ:1.67±0.03, TS:3.00±0.10), adrenalin (TÖ:6.30±0.17, TS:12.23±0.40) ve Hp (TÖ:22.26±0.80, TS:31.01±1.14) düzeylerinde istatistiksel olarak önemli bir artış (P 0.05), adrenalin düzeyi (TÖ:6.63±0.24, TS:8.44±0.24), kortizol düzeyi (TÖ:1.65±0.05, TS:1.96±0.04), ADA aktivitesi (TÖ:3.75±0.97, TS:8.31±0.56) ve Hp düzeylerinde (TÖ:20.69±1.22, TS:28.92±1.26) istatistiksel olarak önemli bir artış görüldü (P<0.05). Sonuç: Morkaraman ırkı koyunlarda uzun süreli transport sonucu stres şekillendiği, transport öncesi C vitamini uygulamasının diğer gruplara göre daha çok stres önleyici etkisinin olduğu kanaatine varıldı. IPPVO uygulamasının lenfosit sayısı, ADA aktivitesi ve Hp düzeyine, CCL ve Vit-C uygulamasının da ADA aktivitesine olumlu etki ettiği, bu yönleriyle TS'de oluşan immunsupresyona karşı olumlu sonuçlarının olduğu, ayrıca ADA aktivitesi ile lenfosit sayısı arasında pozitif bir korelasyon olduğu belirlendi.