Fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve sınıf yönetimi becerilerinin belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emre Ak
Danışman: Esra Geçikli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklikleri ve sınıf yönetimi becerilerini ve bilişsel esneklikleri ile sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırma genel tarama yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde, 2019-2020 yılında Erzurum'da görev yapan 261 fen bilimleri öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemi maximum örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada sınıf yönetimi beceri ölçeği ve bilişsel esneklik envanteri kullanılmıştır. Çalışmada bilişsel esnekliğin alt boyutları olan alternatifler ve kontrol değişkenleri ile sınıf yönetimi becerisi değişkeni arasında anlamlı bir ilişki olduğu hipotezi yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Bulgular: Bu araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin hem sınıf yönetimi beceri ölçeğinin geneline ve alt boyutlarına ait aritmetik ortalamalarının hem de bilişsel esneklik ölçeğinin genelindeki ve alt boyutlarındaki aritmetik ortalamalarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Alternatifler ve kontrol değişkenleri ile fen bilimleri öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerisi arasındaki ilişkiye ait önerilen yapısal modelin, istatistiksel olarak kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğu görülmüştür (χ2= 1011,803, df= 551, χ2 /df = 1,836, RMSEA = 0.057, SRMR = 0.059, CFI = 0.90, IFI= .90). Bilişsel esnekliğin alt boyutlarından altermatifler değişkeninin sınıf yönetim becerisini (SYB) pozitif yönde yordarken kontrol değişkeninin SYB ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bilişsel esnekliğin sınıf yönetimi becerisindeki varyansın %22'sini açıklamaya yardımcı olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Fen bilimleri öğretmenlerinin sınıf yönetimi beceri düzeylerine ait tanımlayıcı istatistik değerleri incelenmiş ve fen bilimleri öğretmenlerinin sınıf yönetim becerilerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeylerini belirlemek için alternatifler ve kontrol alt boyutları ve genel ortalama hesaplaması yapılmış ve fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esnekliklerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Bilişsel esnekliğin alternatifler boyutu ile sınıf yönetimi becerileri arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki belirlenirken kontrol boyutu ile anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hesaplanan regresyon değeri ile alternatifler bilişsel esnek düzeyi daha yüksek olan öğretmenlerin daha yüksek sınıf yönetimi becerileri sergileme eğiliminde olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Sınıf yönetimi, bilişsel esneklik, fen bilimleri öğretmenleri, yapısal eşitlik modellemesi.