Görsel ve fiziksel programlamaya dayalı fen etkinliklerinin öğretmen adayları üzerindeki etkilerinin karma yöntemler durum çalışmasıyla incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HABİBE GÜNEŞ
Danışman: Sevda Küçük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, görsel ve fiziksel programlamaya dayalı fen etkinliklerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının (FBÖA'ların) STEM özyeterliklerine, 21. yy becerilerine ve bilgi işlemsel düşünme becerilerine etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Çalışmada Karma Yöntemler Durum Çalışması modeli kullanılmış ve Uygulama-I ve Uygulama-II olmak üzere iki uygulama adımı planlanmıştır. Uygulama-I'de Karma Yöntemler Metodu, Uygulama-II'de ise durum çalışması metodu kullanılmıştır. Türkiye'de bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 24 fen bilgisi öğretmen adayı Uygulama-I'in, ilk uygulamaya katılıp çeşitli ölçütlere göre 24 öğretmen adayından seçilen üç öğretmen adayı ise Uygulama-II'nin katılımcı grubunu oluşturmaktadır. Uygulama-I'de araştırmacı tarafından ASSURE öğretim tasarımı modeli temel alınarak müdahaleler geliştirilmiş ve 14 hafta süresince uygulanmıştır. Bu süreçte 24 öğretmen adayından nicel ve nitel veri toplama araçlarıyla süreç boyunca ve süreç sonunda veriler toplanmıştır. Süreç içerisinde fen bilgisi öğretmen adaylarından FeTeMM Özyeterlik Ölçeği, Bilgi İşlemsel Düşünme ölçeği ve Programlama Bilgi Testi ile nicel, yarı yapılandırılmış görüşme formu, yansıtıcı günlükler ve proje değerlendirme rubrikleri ile nitel veriler elde edilmiştir. Bulgular: Uygulama-I'de fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM özyeterliği ve bilgi-işlemsel düşünme becerileri açısından uygulama sonrasında uygulama öncesine göre yüksek düzeyde anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Görsel ve fiziksel programlama etkinliklerini grupça işbirliğiyle tamamlayan öğretmen adayları görsel programlama ve fiziksel programlama etkinliklerini MEB kazanımlarına uygun şekilde bilgi temelli hayat problemi (BTHP) içeren STEM temelli ders planlarıyla hazırlayabilmişlerdir. Programlama bilgi testinde de aldıkları puanlara göre temel düzeyde programlama bilgisine sahip oldukları görülmüştür. 21. yy becerilerinden yaratıcılık, işbirliği ve iletişim, eleştirel düşünme ve bağlantıcılık özelliklerinin geliştiği görülen öğretmen adayları tüm süreçte bu becerilerini etkin kullanmışlardır. Uygulama- II'ye katılan üç öğretmen adayının da iki hafta süren yaz kursu boyunca geliştirdikleri ders planlarını planladıkları şekilde uygulayabildikleri ve öğrencilerinin hedeflenen fen bilgisi dersi kazanımlarını eğlenceli görsel ve fiziksel programlama etkinlikleriyle tamamladıkları görülmüştür. Hazırladıkları görsel ve fiziksel programlama etkinlikleri öğrencilerin ilgisini çekerek hedeflenen kazanımlara ulaşmalarını sağlamıştır. Sonuçlar: İki aşamada gerçekleşen uygulama sürecinde öğretmen adaylarına ASSURE modeliyle verilen eğitimin görsel ve fiziksel programlama becerilerini geliştirdiği, bilgi-işlemsel düşünme, 21. yy becerileri ve STEM özyeterliklerine olumlu katkılar sağladığı görülmüştür. Eğitimin sonucunda FBÖA'nın bilgi temelli hayat problemi içeren STEM yaklaşımına uygun ders planları tasarlayabildikleri ve uygulayabildikleri anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: STEM özyeterliği, 21. yy becerileri, bilgi-işlemsel düşünme, görsel programlama, fiziksel programlama, öğreticilik becerileri