Türk Dilinde Renk Kavramı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAN BUDAK
Danışman: Süleyman Efendioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı, Türk dilinin ilk metinlerinden başlanarak günümüz Türkiye Türkçesine gelinceye kadar Türkçede kullanılan renk kelimelerinin tespit edilmesini sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda Türkçenin çeşitli yazılı kaynakları seçilmiş ve bu kaynaklar taranarak metinler içinde geçen renk kelimeleri saptanmıştır. Kaynak tarama yöntemiyle bulunan renk kelimeleri yer aldığı metin içinden cümle veya paragraflar alınmak suretiyle örneklendirilmiştir. Böylelikle metin içi inceleme yöntemiyle kelimenin metne kattığı anlam tespit edilmeye ve anlam bilimi çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Anlamın ortaya çıkarılmasının yanı sıra sunulan örnekler tanık göstermek amacı ile kullanılmıştır. Taranan metinler Eski Türkçe, Orta Türkçe, Yeni Türkçe ve Türkiye Türkçesi şeklinde tasnif edilmiş, yapılan düzenlemede bu sıralama izlenmiştir. Ayrıca dönem sözlükleri de taranarak kelimelerin verdiği tüm anlamlar gösterilmeye çalışılmıştır. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm sadece renkler için kullanılan kelimeleri, ikinci bölüm renklerden faydalanılarak oluşturulmuş kavramları, üçüncü bölüm ise renkleri çağrışım yoluyla zihinde canlandıran kelimeleri içermektedir. İlk bölümde bulunan bütün sözcükler köken bilgisi ve kültürel açıdan açıklanmaya çalışılmış, ikinci ve üçüncü bölümlerde kavramlar ve kelimeler tematik olarak sıralanmıştır.