Otizm spektrum bozukluğunda epidermal Growth Faktör, Epiregulin ve Ferredoksin-1 düzeylerinin hastalık şiddetiyle ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM TUĞBA KORKMAZ ÜRÜK
Danışman: Abdullah Bozkurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: OSB'nin kesin nedeni henüz belirlenememiş olsa da, bu durumun çok faktörlü olduğu ve güncel çalışmalarda OSB etiyolojisinde inflamasyon ve yeni bir düzenlenmiş ölüm yolağı olan kuproptoz mekanizmasının rol oynadığına dair artan bilgiler vardır. Çalışmamızda inflamasyon ve kuproptoz mekanizmaları ile ilişkili olan EGF, EREG ve FDX-1 düzeylerinin OSB ve kontrol grupları arasında karşılaştırılması ve bu biyobelirteçlerin periferik inflamatuar belirteçler olan hs-CRP ve İnterlökin-6 (IL-6) düzeyleriyle ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu moleküllerin hastalık şiddetiyle olan ilişkisi incelenmiştir. Yöntem: Kesitsel ve vaka-kontrol olarak tasarlanan bu araştırmaya 2-6 yaş aralığında klinik görüşme ile DSM-V'e göre OSB tanısı alan, OSB ve EYY dışında herhangi bir psikiyatrik veya tıbbi hastalığı olmayan 50 çocuk ile benzer yaş ve cinsiyette 45 sağlıklı çocuk dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların ebeveynlerine sosyodemografik veri formu ve Otizm Davranış Kontrol Listesi (ODKL) doldurtulmuştur. OSB tanısı alan çocukların hastalık şiddeti; Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların kan örneklerinden hemogram ve serum EGF, EREG, FDX-1 düzeyleri ölçülmüş olup bu parametrelerin hs-CRP ve IL-6 ile olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Bulgular: Olgu grubunda kontrol grubuna kıyasla EREG ve FDX-1 düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı düşük saptanmış olup, EGF düzeyi gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir. EGF, EREG ve FDX-1 ile hsCRP arasında zayıf negatif korelasyon saptanırken, IL-6 seviyeleri ile bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca EGF, EREG ve FDX-1 düzeyi ile OSB şiddetini değerlendirdiğimiz ÇODÖ arasında zayıf pozitif korelasyon bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma inflamasyon ve kuproptoz mekanizmasında rol alan EREG ve FDX-1 düzeylerinin değişikliklerini bildirmektedir. Bulgularımız OSB etiyolojisinde inflamasyon ve kuproptoz mekanizmasının etkili olabileceğini gösteren literatüre katkı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Otizm, EGF, Epiregulin (EREG), Ferredoksin-1 (FDX-1), İnflamasyon, Kuproptoz