Şizofreni tanılı bireylerde kabul karalılık temelli psikoeğitimin damgalanma, işlevsellik ve yaşam niteliğine etkisi: Karma yöntem çalışması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEYLAN AKSOY

Danışman: Kübra Gökalp

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, şizofreni tanılı bireylerde kabul ve kararlılık terapisi (ACT) temelli psikoeğitim programının damgalanma algısı, işlevsellik ve yaşam niteliği üzerine etkilerini incelemektir. Materyal ve Metot: Çalışma, iç içe sıralı karma yöntemle yürütülmüştür. Nicel boyut deney ve kontrol gruplu, ön test–son test ve izlem ölçümlerini içeren yarı deneysel desenle; nitel boyut ise fenomenolojik desenle gerçekleştirilmiştir. Araştırma, deney ve kontrol grubundan oluşan 35 şizofreni tanılı birey ile yürütülmüştür. Deney grubuna sekiz oturumdan oluşan ACT temelli psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol grubuna müdahale edilmemiştir. Bulgular: Nicel bulgular, ACT temelli programın deney grubunda damgalanma algısını anlamlı düzeyde azalttığını, işlevselliği ve yaşam niteliğini artırdığını göstermiştir (p 0.05). Görüşmelerin içerik analizi sonucunda "program sürecine yönelik ilk tepkiler, ACT tekniklerinin günlük yaşama uyarlanması, ACT'nin damgalanma, işlevsellik, yaşam niteliği üzerindeki etkileri ve gelecek umudu ile yaşama yönelik tutum" olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir. Sonuç: ACT temelli psikoeğitim programı, şizofreni tanılı bireylerde damgalanmayı azaltmada, işlevsellik ve yaşam niteliğini geliştirmede etkili bulunmuştur. ACT'nin psikososyal rehabilitasyon süreçlerine entegrasyonunun psikiyatri hemşireliği klinik uygulamalarını güçlendirecek biçimde yaygınlaştırılması önerilmektedir.