Felsefi antropolojide özgürlük fenomeni -Kant, Scheler ve Hartmann örneği-

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OĞUZ HAN BÜYÜKTANIR

Danışman: Filiz Bayoğlu Kına

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, felsefi antropolojide özgürlüğün ne anlama geldiğini ve insanı anlamak için özgürlük fenomeninin neler ortaya koyduğunu göstermektir. Bu nedenle çalışmada felsefi antropolojinin ele aldığı bilen, yapıp-eden, değer veren ve özgürlüğünün farkında olan insanın ortaya koyduğu fenomenler ele alınmıştır. Başlangıç olarak öncelikli varlık alanlarından olan bilme, yapıp-etme, değer ve özgürlük fenomenlerinin genel bir tanımı yapılmıştır. Daha sonra düşünürler bağlamında İlk Çağ’dan başlayarak Kant’a kadar insan anlayışları açıklanmıştır. Bu açıklamaların sonucunda felsefi antropoloji için temel teşkil eden Kant’ın felsefesi özgürlük fenomeni temelinde açıklanmaya çalışılmıştır. Kant, özgürlük problemini ilk olarak bir tarafı doğa kökenli yasaların olduğu diğer tarafında özgürlüğün yaşandığı antinomilerle açıklamaya çalışır. Özgürlüğün, doğa yasalarının geçerli olduğu alanda çözülmesinin imkânsız olduğu ve onun etik bir problem olarak görülmesi gerektiğini savunur. İnsanı akıl varlığı olarak gören Kant için özgürlük, insanın pratik akıl tarafında yaşanan bir olaydır. Kant’ın özgürlük düşüncelerinin ardından Scheler’in felsefi antropoloji gibi yeni bir disiplini ortaya koyan ve böylece insanı bütün evrenin merkezi haline getiren düşüncesinin temel dayanaklarına yer verilmiştir. Scheler’in geist teorisi ve içerikli değer etiğinde kişi özgürlüğü açıklanmaya çalışılmıştır. Son olarak Hartmann’ın ontolojik temelli bilgi anlayışı ve tabakalar öğretisi ele alınmıştır. Hartmann’a göre özgürlük, bir değer olarak insan yaşamında bulunur ve insanın varlık bütünlüğünde ortaya çıkar.