Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Yapılar ve Sulama Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN ER
Danışman: Yasemin Kuşlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Erzurum ilinde, 2022-2023 yılları vejetasyon döneminde gerçekleştirilen bu araştırmada, kısıtlı sulama seviyelerinde arıtılmış atık su ve temiz su ile bitki büyümesini teşvik eden bakteri (PGPB) uygulamaları Aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisi üzerinde denenmiştir.
Yöntem: Çalışmada sulama seviyeleri olarak A sınıfı buharlaşma kabından okunan buharlaşma değerlerinin %0 (S0-yağışa dayalı), %25(S4), %50(S3), %75(S2) ve %100 (S1)’ü seçilmiş; arıtılmış atık su ve temiz su olmak üzere iki farklı kalitede sulama suyu kullanılmıştır. Tüm sulama konularında PGPB kompozisyonunun 0, 1, 2 ve 3 kez uygulanmasının aspir bitkisi üzerine etkileri incelenmiştir. Söz konusu uygulamaların aspir bitkisinin fizyolojik özellikleri ve verimine, ürün kalitesine, su tüketimine, toprak ve bitkinin ağır metal içeriklerine etkisi belirlenmiştir.
Bulgular: Yapılan araştırmada bitki su tüketimi değerleri her iki yıl için 235-552 mm arasında değerler almıştır. İki deneme yılında da bakteri ve sulama uygulamalarının bitki su tüketimi değerlerinin değişimi benzerlik göstermiştir. Araştırmada SPAD değerleri 45,10-76,33 arasında, stoma iletkenlik değerleri ise 40,51-121,89 mmol/m2s arasında değişmiştir. Denemede her iki yılda da su stresi ve bakteri uygulamaları arttıkça WUE ve IWUE değerlerinin artmıştır. Denemede WUE değerleri 0,27-0,56 kg/m3 arasında, IWUE değerleri ise 0,46-1,77 kg/m3 arasında değişmiştir. Bitki gelişim parametrelerinden kapsamında; bitki boyu, gövde çapı, tabla çapı, tabla sayısı ve 1000 tane ağırlık değerleri sırasıyla 78,12-107,36 cm, 6,83-10,52 mm, 20,42-28,57 mm, 10,20-14,90 adet ve 41,06-48,21 g arasında değişiklik göstermiştir. Denemede yetiştirilen aspir bitkisinin protein içeriği %12,03 ile %18,11 arasında değerler almıştır. Denemede arıtılmış atık su uygulamalarının tohum ve yağ verimine olumlu yönde katkı sağladığı etki yaptığı görülmüştür. Çalışmada sulama seviyesi miktarı ve bakteri uygulama sayıları arttıkça yağ ve tohum veriminde artış olduğu belirlenmiştir. Atık suyla sulamada bitki ve toprakta makro ve mikro elementler ile ağır metaller artmış ancak eşik değerler aşılmamıştır.
Sonuç: İki yıl boyunca yürütülen bu çalışmada alternatif sulama suyu gereksinimini karşılamak amacıyla, yüksek su verimliliği ve bitki verimini artırmasından dolayı Erzurum İli Biyolojik Arıtma Tesisi çıkış sularının aspir bitkisinin yetiştirilmesinde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, kuraklık stresi koşullarında kullanılan PGPB kompozisyonun sulama suyu etkinliğini artırdığı ve bitkide su stresinden kaynaklanan verim kaybını azalttığı saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kısıtlı sulama, arıtılmış atık su, bitki gelişimini teşvik eden bakteri (PGPB), Aspir (Carthamus tinctorius L.)
Şubat 2024, 197 sayfa