Âşık Tarzı Şiir Geleneğindeki Elifnâmelerde Tasavvufi Motifler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET SÜMER
Danışman: Osman Nuri Karadayı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk Edebiyatı'nda harflerle ilgili söz hünerlerinin yer aldığı türlerden biri de elifnâmelerdir. Eski dönemlerden itibaren kullanılan, bilhassa dinî-tasavvufî muhtevalarda eser veren şairlerin kullandığı bir tür olan elifnâmeler, harflerin şiirlerde "elif" harfiyle başlayıp "ye" harfine kadar veya "ye" harfiyle başlayıp "elif" harfine kadar sıralanmasıyla ortaya çıkan manzum eserlerdir. Harf sembolizminin yoğun bir şekilde yer aldığı türlerden biri olan elifnâmeler, Âşık Tarzı Şiir Geleneği içerisinde de geniş bir kullanım alanına sahip olmuştur. Âşık Tarzı Şiir Geleneği'nde, âşıkların ustalıklarını gösterdikleri bir tür olarak karşımıza çıkan elifnâmelerde, tasavvufî tema ve motiflerin yoğun bir şekilde işlendiği görülmektedir. Bu çalışmada Âşık Tarzı Şiir Geleneği içerisinde yetişen ve elifnâmelerinde tasavvufî motifleri yoğun bir şekilde işleyen âşıkların kısaca hayatları, tarikat çevreleriyle olan irtibatları ve elifnâmelerindeki tasavvufî muhteva ele alınmıştır. Elifnâmelerdeki harflerin, tarikat çevrelerinde yer alan ve tasavvuf kültürüne âşina olan âşıklarda tasavvufî çağrışımlar yaptığı anlaşılmaktadır. Âşıklar, tasavvufî düşüncenin ve tarikat çevrelerinin etkisiyle duygu ve düşüncelerini elifnâmelerinde tasavvufî motiflerle ârifâne ve sûfiyâne bir eda ile dile getirmişlerdir. Bu noktada harfler, âşıkların dilinde önemli bir tasavvufî sembol olmuştur.