Beethoven'in " String quartet No 15 in A minor, Op. 132" isimli eserinin Melodik ve Armonik Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzikoloji Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FARUK EMRE ARSLAN
Danışman: Ferhat Çelikoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, Beethoven'ın geç dönem yapıtı Op. 132'nin özellikle "Heiliger Dankgesang eines Genesenen an die Gottheit, in der lydischen Tonart" bölümünü konu almaktadır. Bu çalışma, bestecinin hastalık sonrasındaki iyileşme sürecini ve Tanrı'ya duyduğu minnettarlığı müzikal bir dil aracılığıyla ifade ettiği söz konusu bölümün melodik ve armonik özelliklerini çözümleyerek, Beethoven'ın geç dönem estetik ve teknik olgunluğunu ortaya koymayı; melodik yapıların oluşumu, gelişimi ve dönüşümüyle armonik çerçeve arasındaki etkileşimi inceleyip Lydian mod ile tonalitenin eşzamanlı kullanımının teknik ve anlatımsal düzlemler üzerindeki yansımalarını değerlendirerek, bestecinin geç dönem müzik diline ilişkin çağdaş analiz yaklaşımlarına kuramsal bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Bu araştırma, nitel araştırma yöntemi ve durum çalışması deseni temelinde yapılandırılmıştır. Çalışmada, Beethoven'ın Op.132 Yaylı Dörtlü No.15 eserinin üçüncü bölümü olan "Heiliger Dankgesang eines Genesenen an die Gottheit, in der Lydischen Tonart" melodik, armonik, modal ve biçimsel açıdan incelenmektedir. Veriler, doküman analizi yöntemiyle toplanmış; Beethoven'ın Urtext edisyonları, faksimile el yazmaları kullanılmıştır. Veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Melodik düzlemde, üst hattın çoğu kez yüksek tdokuda, kısa motifler, komşu-odaklı dinlenmeler ve sekanslar aracılığıyla ilerlediği; tepe noktaların ardından sekanslı inişler ve çözülmeler ile modal estetiğinin süreklileştirildiği görülmüştür. Armonik örgüde, I (F), V (C), vi (D minör), II (G majör) başta olmak üzere, Imaj9/Imaj13 ve Cmaj11/13 (V) gibi genişletilmiş yapılara, yer yer V/V, V/ii, A7 (V/vi) ve vi9/vi13 renklerinin eşlik ettiği; ancak bu genişlemelerin çoğunlukla tam tonal kadansa değil modal dengeye bağlandığı belirlenmiştir. Sonuçlar: Heiliger Dankgesang'ın incelenen bölümlerinde, bütünün F Lydian modalitesi etrafında örülen bir plagal merkezlenme ve pedal temelli istikrar anlayışıyla kurgulandığı belirlenmiştir. Beethoven'ın bu pasajlarda fonksiyonel kadans mantığını bilinçle geri planda tutarak, Lydian #4 vurgusu, plagal dönüşümler ve pedal merkezli motifler aracılığıyla parlak bir tonik alan inşa ettiği; eserin ruhani tını dengesini bu açık uçlu modal kapanış estetiğiyle gerçekleştirdiği belirlenmiştir. Bu yaklaşımın, hem koral çizgi duyarlılığını hem de geç dönem armonik vizyonunu aynı çatı altında birleştirdiği saptanmıştır; sonuç olarak, bütün yapının FLydian tonik çevresinde kalıcı bir modal birlik ve süre giden bir aydınlık etkisi yarattığı, "A-BA₁-B₁-A₂" dizgesinde A/A₁/A₂ bloklarının F-Lydian modal tonik alanını kurup derinleştirdiği; B/B₁ bloklarının ise D majör merkezli, fonksiyonel (V/V, sus, applied dominants) fakat modal/kromatik renklerle genişlemiş bir gerilim-çözülme döngüsü sağladığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Dönem, Beethoven, Analiz, Modalite, Lydian