“Özel Eğitim Uygulama Merkezi ve İş Uygulama Merkezinde Çalışan Zihin Engelliler Sınıf Öğretmenlerinin Yaşadığı Sorunlar.”
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet IŞIK
Danışman: Ahmet Ayık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Erzurum il merkezine bağlı "Özel Eğitim Uygulama Merkezi ve İş Uygulama Merkezinde" çalışan özel eğitim (zihin engelliler sınıf öğretmeni) öğretmenlerinin yaşadıkları sorunların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yarı yapılandırılmış görüşme ile veri toplama süreçlerine dayalı nitel yöntem kullanılmıştır. Çalışmaya, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 16 öğretmen katılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda zihin engelli çocuklarla çalışan özel eğitim öğretmenlerine öğretmen-veli ilişkileri, öğretmen okul-yönetimi ile ilgili sorunları, öğretmenlerin öğretim programlarını uygulamalarıyla ilgili sorunları ve öğretmenlerin denetim süreci ile ilgili yaşadıkları sorunlara yönelik açık uçlu sorular içeren yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Hazırlanmış olan görüşme formuna uygun olarak her öğretmen ile gerçekleştirilen bireysel görüşmeler öğretmenlerin istekleri doğrultusunda yazılı olarak kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler için, her bir soru maddesinin altında yer alabilecek cevap kategorilerinin yazılı olduğu "Görüşme Kodlama Anahtarı" oluşturulmuştur. Böylece görüşme kodlama anahtarında araştırmanın sorularına ve bu soruların cevaplarını kapsayacak şekilde oluşturulan kategorilere yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler nitel veri analizi yöntemlerinden "içerik analizi" yoluyla analiz edilmiştir. Bu metodun kullanım aşamaları Schmidt (2010)'e göre düzenlenmiştir. Yapılan bu çalışmada cevap kategorileri, temalar vs. farklı bir uzmanın denetlemesiyle çift kontrollü şekilde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgularda, öğretmenler, velilerin öğretmenlere karşı farklı bakış açılarından dolayı sorunlar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Bu sorunlar; karşılıklı güven ilişkisinde yaşanan sorunlar, velinin öğretmeni kurtarıcı olarak görmesi ve aynı zamanda öğretmenin veli tarafından bir bakıcı olarak görülmesi şeklindedir. Bunun yanında öğretmenlerin görüşlerine göre velilerin; evde yapmaları gerekenleri yerine getirmedikleri, verilen ödevi anne babanın kendisinin yaptığı, evde çocuğa yönelik yanlış eğitim verildiği, iş birliği için istekte bulunulmadığı, engelli çocuğun temizliğine diğer çocukları kadar özen göstermedikleri, velilerin çocukların eğitimine yönelik yüksek beklenti içinde oldukları sonucu elde edilmiştir. Yine yüksek beklenti sonucunda öğretmenlerin yetersizlik duygusuna kapıldıkları, mesleki yıpranma yaşadıkları, velinin okula karşı tepkiye dayalı bir iletişim halinde olduğu, çocukla ilgili bir sorun olduğunda velinin okula geldiği, iletişime karşı aşırı bir ilgisizliğin olduğu sonucu elde edilmiştir. Okul yönetimi ile ilgili yaşanılan sorunlar ise; özel eğitim okullarının farklı yönetim yapısının olması, okul yönetimi ile öğretmenler arasında işbirliğinin olmayışı, olumlu okul içi denetimin olmaması, materyal eksiğinin giderilmemesi, yaşanan problemlere yönelik kalıcı çözümlerin bulunmadığı şeklindedir. Aynı zamanda öğretmenler; okul yönetiminin öğretmenleri yeterince motive etmedikleri, her öğretmene karşı farklı tutum sergilediklerini vurgulamışlardır. Öğretmenlerin programı uygulamada yaşadıkları sorunlar ise; okulların engelli öğrencilere yönelik hazırlanmaması, uygulama alanı eksikliklerin bulunması, sınıflardaki öğrencilerin bireysel farklılıklarının olması nedeniyle programın aksaması, öğrenci devamsızlığı ve öğretmenin programı uygulamada gösterdiği yetersizlik şeklindedir. Bunun yanında öğretmenler aileyi de içine alan ve her engel grubuna yönelik bir programın olması gerektiğini vurgulamışlardır. Çalışmaya katılan öğretmenlerinin denetimle ilgili problemleri ise; yüzeysel kontrol ve empati eksikliğinin olması, rehberlik işlevinin yeterli olmaması, öğretmenin uygulamadaki başarısının denetlenmemesi, hata odaklı denetimin yapılması ve denetimde programın uygulanabilirliğine bakılmaması şeklindedir. Öğretmenler; denetmenin alanında uzman olması, ılımlı ve uyumlu olması, güler yüzlü olması gerektiğini vurgulamışlardır. Özel eğitim öğretmenleri okul hayatı içerisinde; okulun fiziki imkânlarının geliştirilememesi, öğrencilere yönelik sosyal etkinliklerin sınırlı olması, toplumun engelli öğrencilere yönelik yeteri kadar bilinçlendirilememesi ve rehberlik araştırma merkezlerinin öğrencileri yönlendirmede gösterdikleri yetersizlikler şeklinde sorunlar da yaşadıklarını ifade etmişlerdir.