Bingöl ovasında farklı fizyoğrafik üniteler üzerinde oluşmuş toprakların sınıflandırılması ve hidrolik özelliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN DEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa Yıldırım CANBOLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Bingöl ovasının bir kısmında yer alan toprakların yeni Amerikan toprak sınıflama sistemine göre sınıflandırılması ve hidrolik özelliklerini belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bingöl ovası genel olarak kolüvyal ve alüvyal ana materyal üzerinde oluşmuş depozitlerden meydana gelmiştir. Bölgede yıllık ortalama yağış 936,9 mm, yıllık buharlaşma 1202,5 mm ve 50 cm derinlikteki ortalama toprak sıcaklığı 14,3°C dir. Bölgenin toprak sıcaklık rejimi mesic, toprak nem rejimi ise xeric tir. Çalışma, Bingöl ovasında yer alan Bingöl Üniversitesi araştırma ve uygulama çiftliği arazileri, Ormanardı, Ardıçtepe, Çayağzı, Garip ve Büyüktekören köyleri topraklarını içine alan 853,45 ha'lık bir alanda yapılmıştır. Araştırma alanında etek, vadi ve ova olmak üzere 3 farklı fizyoğrafik ünite belirlenmiş ve bu üniteler üzerinde toplamda 24 adet toprak profili açılmıştır. Toprak taksonomisi metodolojisine göre profillerin betimlenmesi yapılarak bu profillerden horizon esasına göre örnekleme yapılmıştır. Toprakların ortalama kil içeriği etek, vadi ve ova pozisyonundaki arazilerde sırasıyla %29,07, %33,88 ve %46,88 olarak bulunmuştur. Toprakların kil mineralojisi analizi sonucunda açılan toprak profillerinde en çok smektit ve kaolinit kil tipinin olduğu saptanmıştır. Aynı şekilde toprakların ortalama organik madde ve katyon değişim kapasitesi içerikleri sırasıyla etek arazilerde %1,28 ve 28,05 cmol.kg-1, vadi pozisyonundaki arazilerde %1,20 ve 25,29 cmol.kg-1 ve ova pozisyonundaki arazilerde ise %1,68 ve 39,66 cmol.kg-1 olarak bulunmuştur. Fizyoğrafik üniteler arasında ova topraklarının kil içeriği, organik madde ve katyon değişim kapasitesi bakımından diğer ünitelere göre daha zengin olduğu belirlenmiştir. Ova pozisyonundaki arazilerin tarla kapasitesi diğer fizyoğrafik ünitelere göre yüksek, infiltrasyon hızı ve hidrolik iletkenlik değerleri ise daha düşük bulunmuştur. Toprak profillerinin morfolojik özelliklerinin yanı sıra topraklar üzerinde fiziksel, kimyasal, hidrolik ve mineralojik analizler yapılarak toprakların sınıflandırılmasında anahtar rolündeki ayırt edici karakteristikler belirlenmiştir. Araştırma alanında Ormanrdı, Ardıçtepe, Dodan, Çayağzı, Göynük, Garip ve Büyüktekören olarak 7 toprak serisi belirlenmiştir. Bu seriler arazide yapılan morfolojik çalışmaların yanı sıra laboratuvar analiz sonuçları dikkate alınarak topraklar, Toprak Taksonomisine göre 4 ordo, 5 altordo, 7 büyük grup, 7 alt grup ve 7 seri içerisine yerleştirilmiştir. Belirlenen toprak serileri Entisol, İnceptisol, Mollisol ve Vertisol ordolarına dahil edilmiştir.