KADINA YÖNELİK ŞİDDET VE ATAERKİLLİK
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAİT YILDIRIM
Danışman: Nuray Karaca
Özet:Kadına yönelik şiddet eylemleri önemli ölçüde tarihsel ve kültürel kaynaklardan beslenmektedir. Şiddet üzerine yapılan hemen tüm çalışmalarda kültürel değerlerin etkilerinden bahsedilmektedir. Bu çalışma kadına yönelik şiddetin özellikle ataerkil kültür yapısı içerisinde yer alış biçimi üzerine şekillenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde kadının tarihi toplumsal dönüşümler, hak ve özgürlükler bağlamında ele alınmıştır. Ayrıca şiddet ve kadına yönelik şiddet tüm yönleri ile açıklanarak bu alanda yapılmış çalışmalardan da faydalanılmıştır. Çalışmada özellikle ataerkil iktidar ilişkilerinin şiddet üzerinde etkisini ortaya koymak adına tarihsel ve kültürel süreçler önemsenmiştir. Ataerkil sistem, erkeği kadından daha üstün bir konumda tanımlamaktadır. Tarihsel süreç kadın erkek ilişkileri bağlamında ele alındığında kadının sosyal yaşamın dışına itilerek ekonomik ve sosyal yaşamdan dışlandığı gerçeği ile karşılaşılmaktadır. Kadının toplumsal yaşamda pasifleştirilmesi kültürel ve dini değerler aracılığı ile desteklenmektedir. Kadın zaman içerisinde ikincil konumuna alışarak adeta bu sürecin koruyucusu ve taşıyıcısı olmaktadır. Ancak tarihsel ve toplumsal dönüşümler kadının sosyal yaşam içerisindeki konumunu değiştirmektedir. Batıda modernleşme çabaları ve kadın hareketlerinin örgütlü bir biçimde ilerlemesi, kadınların belli hakları elde etmelerini sağlamıştır. Batıdaki gelişmeler kısa sürede modernleşme çabaları içerisinde bulunan devletlere de yansımıştır. Çağdaşlaşma süreci öncelikle kadının toplumsal yapının her alanında kadın erkek eşitliğinin sağlanması ile tanımlanmaktadır. Bu anlamda kadın haklarını gelişimi üzerine hareketler Türkiye'de de dikkate değer konulardan biri olmuştur. Kadınların cumhuriyet rejimi ile birlikte yurttaş kimliğine bürünmeleri eşitlik adına önemli aşama aldıklarını göstermektedir. Kadın haklarının gelişimi, 1980'li yıllara kadar daha çok siyasal ve ekonomik yapı üzerinden gelişmiş olmasına rağmen sonraki on yıllarda kadına yönelik şiddeti önleme ve kadınların korunması üzerine şekillenmiştir. Çalışmanın ikinci kısmı ise uygulama bölümünü içermektedir. Erzurum'da şiddet eylemlerine maruz kalan 10 kadın ile yüz yüze görüşmeler yapılarak verilere ulaşılmıştır. Görüşmeler ile kadınların kendi deneyim ve düşüncelerinden yola çıkarak, kadına yönelik şiddetin sebepleri, sonuçları ve ataerkil aile yapısının şiddet eylemlerine etkisi irdelenmeye çalışılmıştır. Toplumumuzda tüm aile yapılarında şiddetin görülmesi ve özellikle eril şiddetin yaşanması konunun ataerkillik ile ele alınmasını gerekli hale getirmiştir. Çocuğu yetiştiren kadın daha sonra şiddetin hem faili hem de mağduru olmaktadır. Bu çalışmayla amacımız, ataerkilliğin kadına şiddetti sürekli hale getirmesi ile ortaya çıkan sorunu, kültürün diğer formasyonları ile beraber sosyolojik perspektifte analiz etmektir. Çalışma şiddet eylemleri üzerine uygulamalar gerçekleştirerek mevcut durumun toplumdaki karşılığının aile ve toplum arasında yıpranan kadına ve onun sorunlarına derin analizler yapmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Kadın, şiddet, ataerkillik.