Ergenlerde depresyon belirtilerini azaltmada ebeveyn katılımlı davranışsal aktivasyon terapisinin etkisinin karma yöntem araştırması ile incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAVUZ KOŞAN

Danışman: İsmail Seçer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma kapsamında ergenlerin depresif belirtilerini azaltmaya yönelik Ergen Davranışsal Aktivasyon Programı'nın (E-DAP) uyarlanması ve etkililiğinin karma araştırma yöntemi ile test edilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda müdahale esnasında ve sonrasında olmak üzere iki farklı nitel veri sürece dahil edilmiştir. Araştırma yarı deneysel desenlerden eşleştirilmiş desen temelinde yürütülmüştür. Araştırma üç farklı lisede yürütülmüştür. Araştırmada çalışma grubunu belirlemek amacıyla karma yöntem örnekleme stratejilerinden iç içe örnekleme yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak okullar tabakalı örnekleme aracılığıyla iki tabakaya ayrılmıştır. Ardından basit rastgele örneklemeyle üç okul belirlenmiştir. Sonrasında basit rastgele örnekleme yoluyla 705 öğrenci arasından depresif belirti düzeyi yüksek 157 öğrenci belirlenmiştir. 157 öğrenci amaçlı tabakalı örnekleme yoluyla kız ve erkek olmak üzere iki alt gruba ayrılmış ve son olarak ölçüt örneklemeyle 20 katılımcı belirlenmiştir. Nicel veriler Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş (ÇADÖ-Y) formu aracılığıyla, nitel veriler ise oturum değerlendirme formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde tematik analiz yöntemi, nicel verilerin analizinde ise normallik analizleri ve tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA)uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmada elde edilen bulgular DA temelli E-DAP uygulamasının ergen depresif belirtilerini azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Uygulama sürecinde dokümanlar ve uygulama sonrasında görüşmelerden elde edilen bulguların nicel yöntemlerle elde edilen bulgularla örtüştüğü ve nitel bulguların nicel bulguları yeterli düzeyde açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda uygulanmış olan E-DAP müdahalesinin ergenlerin depresif belirtilerini azaltmada etkili bir müdahale programı olduğu ve bu sonucun nitel bulgularla desteklendiği söylenebilir.