Kemoterapotik kullanımına bağlı kutanöz yan etkilerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP UTLU
Danışman: Handan BİLEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Kanser dünya genelinde giderek artan bir sağlık problemi haline gelmeye başlamıştır ve bu durum ciddi bir yük oluşturmakla birlikte önemli kayıplara yol açmaktadır. Kanser istatistiklerine göre Dünya'da 14,1 milyon yeni kanser vakası görülmüş ve 8,2 milyon kansere bağlı ölüm raporlanmıştır. Kanser tedavisinde cerrahi, radyoterapi, kemik iliği nakli, alternatif tıp teknikleri sıklıkla uygulanan yöntemler olarak sayılabilir. Primer korunma üstünde ilk durulan konu olup erken tanı alan hastalarda da cerrahi tedavi ile küratif tedavi şansı olabilmektedir. Ancak cerrahi şansı olmayan ve ileri evrede olan kanserlerde son yıllarda daha çok geliştirilmiş olan ve hastaların tedavi şansını arttıran kemoterapi öne çıkmaktadır. Bu tedavilerin hastalığı tamamen ortadan kaldırma şansı yüksek olmasa bile hastalığın şiddetinde azalma, hastanın kliniğinde düzelme yaratmaktadır. Klasik kemoterapi tedavilerinde tedavi hedefe özgü olmadığı için en çok karşılaşılan ve tedaviyi zorlaştıran şüphesiz yan etkiler olmuştur ve oldukça sık izlenmiştir. Son dönemlerde hedefe yönelik tedaviler geliştirilmiş ve yan etkiler azaltılmış olmasına rağmen bu yan etkiler tamamen ortadan kalkmamış ve halen bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yan etkilerden de en sık karşılaşılan dermatolojik yan etkilerdir. Amaç: Bu çalışmadaki amacımız bahsi geçen yan etkilerin tanımlanması ve sınıflandırılmasına katkı sağlamaktır. Kemoterapi tedavisi alan ve dermatoloji kliniğimize yan etkiler nedeniyle başvuran hastalar aldıkları tedaviye göre gruplandırılıp bu yan etkilerin raporlanarak bu konuda açığın kapanmasına katkıda bulunmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Nisan 2016-Aralık 2016tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıklar polikliniğine yönlendirilen ve kemoterapi tedavisi alan 18 yaş üstü hastalar dahil edilmiştir. Çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 128 hasta alındı. Hastaların kullandıkları kemoterapik ilaç bilgisi not edildi. Kullanılan ilaca göre öncelikle klasik kemoterapi ilacı kullanan hastalar ve hedefe yönelik ilaç tedavisi alanlar olmak üzere iki grup oluşturuldu. Daha sonra alt gruplandırmalar oluşturularak not edildi. Bulgular: En sık görülen yan etki kserozis oldu. Hastaların %72,7'sinde (93 hasta) kserozis izlendi. Diğer sık görülen yan etkiler; 64 hastada (%50) alopesi, 63 hastada (%49,2) pruritus, 34 hastada (%26,6) mukozit, 30 hastada (%23,4) cilt pigmentasyonu, 35 hastada (%27,3) palmar plantar eritem izlenmiştir. En az görülen yan etkiler ise; AraC kulaklar, epidermal distrofi ve akut graft versus host hastalığı sadece birer hastada izlendi. Sonuç: En sık görülen yan etkiler açısından klasik kemoterapi ilaçlarını kullanan ve hedefe yönelik tedavi alan hasta grubu karşılaştırıldı. Yapılan analizde gruplar arasında hiçbir yan etki açısından anlamlı düzeyde fark saptanmadı. Tüm sık görülen yan etkilerin iki grupta da birbirlerine yakın sıklıkta görüldü. En fazla fark cilt pigmentasyonunda izlendi. Cilt pigmentasyonu klasik kemoterapi tedavisi alan grupta 26 (%27,7) hastada görülürken, hedefe yönelik tedavi alan grupta 4 (11,8) hastada görüldü. Ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildi (p:0,061).