Kamu Yönetiminde Açıklık Bağlamında Bilgi Edinme Hakkı ve 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Muhammed Emin Aydemir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Alpertunga AVCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kamu yönetiminde gizlilik, yönetimin elinde bulunan bilgi ve belgelerin paylaşılmaması; kapalılık ise yönetimin dış çevreye karşı duyarsız olmasını ifade eder. Geçmiş dönemlerden günümüze kadar kamu yönetimlerinde gizlilik ve kapalılık modeli etkinliğini sürdürmüştür. Dünyada yaşanan gelişmeler sonucu demokrasinin etkin kılınması fikrinin egemen olmasıyla birlikte kamu yönetimindeki gizlilik ve kapalılık anlayışının yerini, yönetimde açıklığın sağlandığı bir modele bırakması yönündeki talepler artmıştır. Yönetimde açıklığı sağlamak için önemli bir araç olan bilgi edinme hakkı da üzerinde önemle durulan bir konu olmuştur. Bilgi edinme hakkı; kamu yönetiminin elindeki bilgi ve belgelere ulaşma imkanı olarak ifade edilebilir. Bununla birlikte gizliliğin kabul edildiği alanlar, bilgi edinme hakkının konusunu oluşturmamaktadır. Bu çalışmada bilgi edinme hakkının yönetimde açıklık bağlamında gelişimi ve buna ilişkin sınırlandırmaların ne olduğunun incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada kamu yönetiminde gizlilik ve açıklık ile bilgi edinme hakkı konusuna ilişkin kitap, tez ve makale gibi çeşitli süreli ve süresiz kaynaktan yararlanılmıştır. İlk bölümde gizlilik ve kapalılık kavramlarının kavramsal boyutu ile yönetimde açıklık ele alınmıştır. İkinci bölümde bilgi edinmenin kuramsal yönü üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde bilgi edinme hakkının uluslararası ve ulusal metinler ekseninde gelişimi ele alınmıştır. Dördüncü bölümde 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun amacı ve kapsamı ile bilgi edinme hakkının kullanımı üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde ise 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nda öngörülen sınırlandırmalar ve bilgi edinme hakkının güvence altına alınması bakımından ihdas edilen Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ele alınmıştır. Bilgi edinme hakkı, yönetimde açıklığın sağlanması için tek araç olmasa da önemli bir araçtır. Ancak hakkın uygulanması boyutunda, özellikle devlet sırrı ve özel hayatın korunmasına ilişkin sınırlandırmalar önemlidir. Bu manada korunması gerekli devlet sırrı niteliğindeki gizli bilgi ve belgeler ile bireylerin özel hayatına ilişkin bilgi ve belgeler yönünden bilgi edinme hakkının sınırlandırılmasının kabulü gerekir. Bu bakımdan bilgi edinme hakkının sınırsız bir hak olduğunun kabulü mümkün değildir. Bununla birlikte bu sınırlandırmaların varlığının halinde dahi yönetimde açıklık sağlanabilir. Çünkü yönetimde açıklık, yönetimin devlet sırlarının ve özel hayatın açığa çıkarılması anlamına gelmez. Türk Hukukunda da yönetimde açıklığın sağlanması için çalışmalar yapılarak, bu konuda önemli olan bilgi edinme hakkı yasal dayanağa kavuşturulmuştur. Böylece yönetimde açıklık için önemli olan bilgi edinme hakkı bireylere tanınarak, kamu yönetiminin elinde bulunan bilgi ve belgelere erişim imkanı sunulmuştur. Yine bilgi edinme hakkına ilişkin sınırlandırmalara ayrıntılı olarak yer verilmiştir.