Sekizinci sınıf öğrencilerinin doğrusal denklemler konusundaki bilişsel matematiksel modelleme süreçlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAY ZEYNEP KELEŞ
Danışman: Abdullah Kaplan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sekizinci sınıf öğrencilerine yönelik hazırlanan doğrusal denklemler konusuna ait matematiksel modelleme etkinlikleriyle öğrencilerin matematiksel modelleme yeterliklerinde hangi düzeyde olduklarını ve etkinlikler ilerledikçe bu düzeylerde herhangi bir değişim olup olmadığını tespit etmek, çözüm sürecinde yaşadıkları zorlukları açığa çıkarmak amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada öğrenci gruplarının her birinin doğrusal denklemlere ait matematiksel modelleme etkinliklerindeki bilişsel yeterlikleri ayrı ayrı incelenmiş; bu yeterliklerde hangi düzeylerde oldukları, yeterlik düzeylerindeki değişimi, bu yeterlikleri gerçekleştirirken yaşadıkları zorlukları bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Bu nedenle bu araştırmada nitel araştırma türlerinden durum çalışmasının bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Doğu Anadolu Bölgesi'nde bir devlet okulunda öğrenim gören amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile seçilmiş 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Öğrenciler üçer kişilik üç gruba ayrılmış, etkinlikler uygulanmış, bu etkinliklerden elde edilen veriler Borromeo-Ferri'nin (2006) bilişsel döngüsünde yer alan yeterliklere göre betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiş, Tekin-Dede ve Bukova-Güzel'in (2018) modelleme yeterliklerini değerlendirme rubriği ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Tüm grupların ilk etkinlik haricinde problemi anlama, sadeleştirme, matematikselleştirme, matematiksel olarak çalışma basamağında başarılı oldukları belirlenmiştir. Yorumlama basamağında genelde eksik yorumlama yapılsa da bu basamağı gerçekleştirdikleri görülmektedir. Etkinliklerde en başarısız oldukları basamak doğrulama basamağıdır. Özellikle öğrenciler sonuçlarının gerçek hayata uygunluğunu kontrol etmemişlerdir. Bu yeterliklerde yaşanılan zorluklar matematikselleştirme basamağında sözel bir ifadeyi matematiksel olarak yazamama, matematiksel olarak çalışma basamağında ise denklem kurarken cebir ve denklem çözerken aritmetik bilgi eksikliğidir. Sonuçlar: Tüm gruplar problemi anlama yeterliğini Düzey 4 ya da 5, sadeleştirme basamağını Düzey 4'te tamamlamışlardır. Sadeleştirme basamağı en başarılı oldukları düzeydir. Matematikselleştirme ve matematiksel olarak çalışma basamağında her etkinliğe göre değişse de diğer iki basamak gibi Düzey 4 ya da 5'te bulunarak başarılı olmuşlardır. Bu basamaklarda ilk etkinlikten sonra daha başarılı sonuçlar elde etmişlerdir. Yorumlama basamağında Düzey 2'den Düzey 4 ya da 5'e çıkmışlardır. Fakat bu basamakta genelde eksik yorumlama yaptıkları için Düzey 4'te kalmışlardır. Grupların en başarısız olduğu basamak doğrulama basamağı olmuş genelde Düzey 1'de kalmışlardır. Etkinlikler ilerledikçe Düzey 3, az da olsa Düzey 7'ye kadar çıkabilmişlerdir. Bu yeterlikleri gerçekleştirirken denklem kurma ve çözmede zorluklar yaşamışlardır. Anahtar Kelimeler: Matematiksel Modelleme, Bilişsel Modelleme Döngüsü, Doğrusal denklemler, 8.sınıf öğrencileri