Saîd el-Efgânî'nin Nahiv tarihçiliğindeki yeri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER FARUK KANŞİRAY
Danışman: Yakup Kızılkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arap dili alanında yaptığı çalışmalarla bu alanın önemli bir siması olan Saîd el-Efgānî, 20. yüzyıl Arap dili modern döneminde yaşamıştır. Arap dili grameri, tarihi ve Arap diliyle ilgili daha başka konularda da birçok eser telif ve tahkik etmiş, modern dönemde yaptığı çalışmalarıyla ön plana çıkmıştır. Saîd el-Efgānî'nin öne çıktığı ve önemli çalışmalarının bulunduğu alan ise nahiv tarihçiliğidir. Arap dili tarihi, araştırmacılar tarafından başlangıcından günümüze kadar geçirdiği devrelerle ele alınmış, dilin bazı devreleri ise müstakil eserlerde incelenmiştir. Arap dilini dönem odaklı olarak inceleyen tarihçilerden biri de Saîd el-Efgānî'dir. Saîd el-Efgānî, Fî uṣûli'n-naḥv ve Min târîḫi'n-naḥv adlı eserlerinde Arap dilinin İslâm'dan sonraki oluşum sürecini ele almış ve incelemiştir. Bu çalışmada nahiv tarihine genel bir bakış yapılmış, Arap dili edebiyatı, tabakat eserleri ve nahiv tarihini konu edinen eserlerden kısaca söz edilmiştir. Saîd el-Efgānî'nin hayatı, eserleri ve özellikle onun nahiv tarihçiliği incelenmiştir. Bu incelemede tarihçinin nahiv tarihine bakışı ve değerlendirmeleri, Ahmed Emin, Muhammed Tantâvî, Şevkî Dayf, Muhammed Hayr el-Halvânî, Mehdî el-Mahzûmî, Fethi Abdulfettah ed-Decnî ve Hasan 'Avn gibi diğer nahiv tarihçilerinin görüşleriyle kıyaslanarak değerlendirilmiş ve Saîd el-Efgānî'nin dil tarihçiliğindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır.