Erzurum Bölgesi'nde CYP2C9 gen polimorfizmi ve varfarin doz gereksinimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAHŞAN YILDIRIM
Danışman: Mehmet GÜNDOĞDU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Oral antikoagülanlar, klinik pratikte arteryel ve venöz tromboembolik bozuklukların tedavisinde ve profilaksisinde sık kullanılan ilaçlardır. Varfarin, dünyada oral antikoagulan olarak kullanılan en yaygın ilaçtır. İnsanların farmakolojik ajanlara olan cevabında genetik polimorfizmlerin önemli yeri vardır. Varfarin, günlük pratikte, farmakogenomik testlerin uygulanmakta olduğu ilaçlardan biri olması yönüyle önemlidir. Sitokrom P450 2C9 `CYP2C9' insan karaciğerinde ilaç metabolizmasında rolü olan bir enzimdir. Yapılan çalışmalarda CYP2C9 *2 ve *3 varyant alele sahip hastalarda, artmış kanama riski olduğu, bu nedenle düşük doz varfarine ihtiyaç duydukları bildirilmiştir. Bu çalışmada; Erzurum Bölgesi'deki varfarin kullanmakta olan hastalarda görülen kanama komplikasyonu ile CYP2C9 polimorfizmi arasındaki ilişki araştırıldı.Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Polikliniği'ne Mayıs 2009 - Mayıs 2010 tarihleri arasında başvuran, varfarin kullanmakta olan toplam 80 hasta çalışma kapsamına alındı. Hastalarda görülen kanama komplikasyonları kaydedildi. Hastaların genotip incelemeleri yapılarak; CYP2C9*2 ve CYP2C9*3 varyantlarını taşıma şekilleri (homozigot, heterozigot ve wild tip) tespit edildi. Çalışma verileri değerlendirilirken niceliksel verilerin karşılaştırılmasında Student t-Test, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis testi kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare ve Fisher Exact test kullanıldı. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p 0.05). INR değeri 8 olan hasta gruplarına ait kullanılan ortalama varfarin dozları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı (p>0.05). Hastalarda tespit edilen bu allellerle, kanama komplikasyonu arasında yapılan karşılaştırmada; CYP2C9*2 allelini heterozigot olarak taşıyan hastalardaki kanama oranı, bu alleli taşımayan veya homozigot olarak taşıyan hastalara göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.05). CYP2C9*2 allelini homozigot olarak taşıyan gruptaki kanama oranının, heterozigot gruba göre beklenenin aksine düşük olması, homozigot grubundaki hasta sayısının az (n=3) olmasının neden olabileceği düşünüldü. CYP2C9*3 allelini homozigot olarak taşıyan hastalardaki kanama oranı, bu alleli heterozigot olarak taşıyan ve taşımayan hasta gruplarına göre beklenildiği üzere istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.05).Sonuç olarak; oral antikoagülan tedavi başlanacak hastalara, CYP2C9 genotip taraması yapılarak *2 ve *3 varyantlı yüksek riskli hastaların tespit edilmesi, klinisyenin bu hastalara daha düşük dozlarda varfarin başlaması ve sıkı doz ayarlamaları yapmasına imkân sağlayacaktır. Bu sayede güvenilir ve etkin tedavi, zaman zaman ölümcül olabilen kanama komplikasyonlarının azalmasına yardımcı olacaktır.Anahtar Kelimeler: CYP2C9, Gen-Polimorfizm, Varfarin