Marulda (Lactuca sativa L.) tuz stresi üzerine melatoninin etkilerinin moleküler ve fizyolojik düzeyde belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM KUKARA
Danışman: Mahmut Sinan Taşpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tuzluluk ürün gelişimini, verimini ve kalitesini etkileyen önemli bir abiyotik stres faktörüdür. Marul tuz stresine oldukça hassas bir bitki olup, tuz stresi marul tarımını etkilemektedir. Bu çalışmada NaCl altındaki marul bitkisinde melatonin uygulamasının yaprak nispi su içeriği (%), klorofil miktarı, hücre membran hasarı (%)'na ait fizyolojik parametrelerdeki değişimler ile DNA metilasyonu ve bazı tuz toleransı ile ilgili genlerin (SOS1, SOS2, AKT1, NHX1, HKT1) mRNA ifadesine de etkileri incenlenmiştir. Böylece, tuz stresinde melatonin uygulamasının tuz toleransında fizyolojik ve moleküler düzeydeki rolü aydınlatılarak marulda tuz toleranslı genotiplerin ıslahına yol gösterici temel moleküler bilgilerin elde edilmesi hedeflenmektedir. Çalışma sonucunda, NaCl stresinin klorofil miktarı ve nispi su içeriğini azalttığı, hücre membran hasarını arttırdığı belirlenmiştir. Fakat tuzlulukla birlikte melatonin uygulamasının klorofil miktarını ve nispi su içeriğini arttırdığını, hücre membran hasarını azalttığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, elde edilen verilere göre, NaCl stresi altında gen ifadesi analizleri sonucunda Yedikule ve İvanka genotiplerinde SOS1, SOS2, AKT1, NHX1 ve HKT1 genlerinin mRNA ifade seviyelerinin arttığı ve melatonin uygulamasında bu genlerin mRNA ifade seviyelerinin azaldığı belirlenmiştir. Diğer taraftan MSAP analizi sonucuna göre, her iki genotipte de kontrole kıyasla NaCl stresinde metilasyon seviyesinde azalma belirlenirken, NaCl stresi altında uygulanan melatoninin ise tuz stresine kıyasla metilasyon seviyelerini artırdığı fakat yine de bu oranın kontrolden daha az olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar melatoninin tuz yanıtta önemli bir bileşen olduğunu göstermiştir.