YENİ TÜRKİYE SİNEMASINDA MİLLİYETÇİLİK SÖYLEMİ: CAN ULKAY FİLMLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURHAN KONAK
Danışman: Elif Küçük Durur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir ideoloji olarak uluslaşma süreci içerisinde belirginleşen milliyetçilik, günümüzde de etkisini sürdürmektedir. Milliyetçilik ideolojisi aynı zamanda bir kimlik tasavvuru ortaya koymakta ve bireylerin kimliklenme süreçlerinde başat bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, kimliklenme sürecinin önemli çevresel ögelerinden biri olan kitle iletişim araçları ve bu araçlar arasında sayılabilecek olan sinema öne çıkmaktadır. Sinema gerek milliyetçilik söyleminin gerekse de diğer söylemsel kurguların etkili bir propaganda aracı olarak kullanılmaktadır. Diğer yandan sinema, hem toplumsal alandaki milliyetçilik söylemi tarafından belirlenmekte hem de milliyetçi söylem içeren kurgularla toplumsal alanda belirleyici olmaktadır. Günümüzde sinema, sektöründeki gelişmelere bağlı olarak değişen anlatım biçimleri ve alt yapı teknikleriyle daha da etkili bir araca dönüşmüştür. Bu bağlamda, zaman ve mekân sınırı gözetilmeksizin, konusunu bugünden alan ve geleceğe göndermeler yapan ya da çok eski tarihleri anlatan filmler yapılabilmektedir. Bu olanaklar dâhilinde film yapan yönetmenler, milliyetçilik söylemi çerçevesinde güncel ya da tarihi olayların ikisini bir arada ele alan ve geçmişle bugün arasında bağ kuran anlatıları filmlerinde işleyebilmektedirler. Milliyetçilik söylemi, gündelik hayat pratikleri içine yerleşmiş bir yapı olması ve etkinliğini zamana ve koşullara bağlı kalmaksızın sürdürmesi bağlamında var olan politik atmosfer içerisinde zaman zaman daha fazla öne çıkmaktadır. Dolayısıyla sinema hem gündelik hayatın hem de sektörel anlamda politik ortamın bir parçası olması bağlamında milliyetçilik söyleminin yeniden üretilmesinde önemli bir rolü bulunmaktadır. Dünden bugüne milliyetçiliğin Türk sinemasındaki temsillerine ve toplumsal algılanış biçimlerine bakıldığında çoğunlukla biz in yüceltilerek ötekinin düşmanlaştırıldığı görülmektedir. Dolayısıyla bir aidiyet duygusu ya da yaşam biçimi şeklinde ifade edilebilecek olan milliyetçiliğin günümüz Türk sinemasında yeniden inşa edilişini akademik olarak incelemek önem arz etmektedir. Bu tezin amacı da yönetmen Can Ulkay'ın filmlerinde ötekini düşmanlaştırmadan biz anlayışı ile milliyetçilik vurgusunu nasıl yaptığını ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında yönetmenin; Sarıkamış Çocukları (2017), Ayla (2017) ve Türk İşi Dondurma (2019) filmlerindeki milliyetçi ögeler analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Can Ulkay Sineması, Türk sineması, Milliyetçilik Söylemi, Türk Sinemasında Milliyetçilik Söylemi