Sorun odaklı çocuk edebiyatı eserleri üzerine okur merkezli bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ KIRCI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Lokman Turan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmanın amacı cinsellik, engellilik, ölüm ve soykırım temalı sorun odaklı çocuk kitapları hakkında öğretmen adaylarının tepkilerini saptamak ve bu tepkilerin olası nedenlerini incelemektir. Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim(fenomenoloji) kullanılmıştır. Olgubilim ayrıntılı araştırma yapmaya olanak sağladığı için tercih edilmiş, araştırma bu doğrultuda yapılandırılmıştır. Öncelikle araştırmacı tarafından sorun odaklı kitaplar belirlenmiş, daha sonra öğretmen adaylarının tepkilerini tespit etmek için öğretmen adaylarına bu kitaplar okutulmuştur. Okutulan kitaplara yönelik araştırmacı tarafından uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen yarı-yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla öğretmen adayları ile görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca, öğretmen adaylarının okudukları tüm kitaplar ve belirlenen temalar ile ilgili eser değerlendirme yazısı hazırlaması istenmiştir. Araştırma kapsamında toplanan bu veriler içerik analizi ile yorumlanmış ve değerlendirilmiştir. Bulgular: Cinsellik temalı eser karşısında katılımcılar bir tür kaçış ve kabullenme eğiliminde bulunmuşlardır. Katılımcıların bu tepkileri vermesinde çocuk edebiyatı dersi alma durumlarının ve okurluk düzeylerinin etkili olduğu belirlenmiştir. Soykırım temalı eserde de benzer şekilde kaçış ve kabullenme eğilimi görülmüştür. Bu tepkilerde ise çocuk edebiyatı dersi alma durumunun ve cinsiyetin belirleyici olduğu okuma alışkanlığının belirleyici olmadığı saptanmıştır. Ölüm temalı eser karşısında ise katılımcıların büyük çoğunluğu kabullenme tepkisinde bulunmuştur. Son olarak engellilik temalı eserde ise katılımcıların duygusal tepki, eğitsel tepki ve değiştirme tepkisi eğiliminde oldukları görülmüştür. Bu temada okuma alışkanlığının kısmen belirleyici olduğu, çocuk edebiyatı dersi alma durumu ve cinsiyet değişkeninin belirleyici olmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Temalar karşısında ortaya çıkan tepkilerin incelenmesi sonucunda temanın hassasiyetine göre öğretmen adaylarının tepkilerinin farklılaştığı ve her temanın kendi içerisinde farklı değişkenlerden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sorun odaklı çocuk kitapları, çocuk edebiyatı, okur merkezli kuramlar