Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde polisomnografi ile OSAS tanısı alan hastalarda metabolik sendrom prevalansı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE KOCAASLAN
Danışman: Mustafa BAYRAKTAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS), uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan şekilde daralması ya da tıkanması sonucu hava akımının azalması veya durmasıyla karakterize bir uyku bozukluğudur. Metabolik sendrom, OSAS ile sıkça birlikte görülmekte; bu birliktelik solunum sistemi hastalıklarının yönetimini zorlaştırabilmektedir. Bu çalışmada; OSAS tanısı almış bireylerde metabolik sendromun görülme sıklığını belirlemek, klinik, laboratuvar ve polisomnografi verilerini inceleyerek erken tanı ve tedaviye katkı sağlayabilecek parametreleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamıza 15 Temmuz 2024 – 15 Mayıs 2025 tarihleri arasında Erzurum Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Uyku Laboratuvarı'na başvurarak polisomnografi (PSG) sonucunda Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS) tanısı alan toplam 167 hasta dâhil edilmiştir. Çalışmada değerlendirilen bağımsız değişkenler; yaş, cinsiyet, diabetes mellitus (DM) varlığı, boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı, açlık glukoz düzeyi, karaciğer fonksiyon testleri (AST, ALT), böbrek fonksiyon testleri (BUN, kreatinin), lipid profili (total kolesterol, HDL, LDL, trigliserid) ve HbA1c düzeyidir. Veri analizi için tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, medyan, minimum–maksimum değerler) kullanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalar için parametrik verilerde bağımsız örneklem t-testi veya tek yönlü ANOVA, parametrik olmayan verilerde ise Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri uygulanmıştır. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare (χ²) testi kullanılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p 0,05). Metabolik sendromu olan bireylerde açlık kan şekeri, HbA1c, trigliserid ve LDL kolesterol değerleri anlamlı düzeyde yüksek; HDL kolesterol düzeyi ise düşüktür (p<0,01). Obezite oranı %72,9'dur ve metabolik sendromu olan grupta beden kitle indeksi ortalaması belirgin şekilde yüksektir (37,4 kg/m²; p<0,001). Metabolik sendrom grubundaki bireylerin %94,4'ünde abdominal obezite mevcuttur. Sonuç: Çalışmamızda, OSAS'ın metabolik sendromla yakından ilişkili olduğunun önemine dikkat çekilmiştir. Özellikle metabolik sendrom riski taşıyan bireylerin daha yakından izlenmesi, OSAS farkındalığı artırıcı ve bilgilendirici eğitimlerin verilmesi önerilir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, metabolik sendrom, OSAS, Polisomnografi, sıklık, uyku apnesi