Karadeniz alabalığı (salmo labrax)'ında miyostatin (MSTN) genlerinin klonlanması, fonksiyonel karakterizasyonu ve mrna ekspresyonlarının açlık ve yüksek sıcaklık streslerine cevapları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU NAZ UZUN
Danışman: Abdulkadir BAYIR, Mehtap BAYIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Biyoinformatik araçları kullanarak Karadeniz alabalığı (Salmo labrax)'ında miyostatin (mstn) genlerinin moleküler klonlama ile ORF'sini elde etmek çalışmanın ilk amacıdır. Ayrıca mstn gen transkriptlerinin, nükleotid dizilimlerinin ve genomik organizasyonunun belirlenmesi ve diğer canlılarla filogenetik ilişkilerinin saptanması diğer amaçtır. Son olarak, Karadeniz alabalığı mstn genlerinin doku-spesifik dağılımlarının belirlenmesi, açlık ve yüksek sıcaklık streslerinin mRNA ekspresyonlarına etkilerinin belirlenmesi çalışmanın diğer amacıdır. Yöntem: Bu çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiş olup, birinci aşamasında karadeniz alabalığı miyostatin (mstn) geninin moleküler klonlaması yapılmıştır. İkinci aşamada ise mstna1, mstnb1 ve mstna2 genleri karakterize edilmiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında, karadeniz alabalığı Açlık ve yüksek sıcaklık olmak üzere iki farklı akut stres faktörüne maruz bırakılmış ve stres maruziyetinin hemen mRNA ekspresyon miktarları belirlenmiştir. Bulgular: Balıklarda sırasıyla mstn geni doku spesifik dağılım ekspresyon seviyeleri, mstna1; karaciğerde 49,66 ± 1,67; bağırsakta 18,83± 1,56; kasta 141,9 ± 2,81; beyinde 117,91 ± 2,6; kalpte 48,88 ± 1,48; gözde 74,20 ± 1,96; dalakta 20,56 ± 0,79; solungaçta 19,99 ± 0,77 böbrekte 12,71 ± 0,15; midede 14,67 ± 0,74; adipoz 104,61 ± 2,15, mstna2; karaciğerde 33,41 ± 1,19; bağırsakta 2,86 ± 0,35; kasta 61,30 ± 1,83; beyinde 13,58 ± 0,97; kalpte 13,28 ± 0,94; gözde 31,53 ± 1,11; dalakta 2,14 ± 0,29; solungaçta 7,64 ± 0,69 böbrekte 2,27 ± 0,15; midede 1,71 ± 0,19; adipoz 13,39 ± 0,96, mstnb1; karaciğerde 29,27 ± 1,15; bağırsakta 21,93 ± 0,97; kasta 50,58 ± 1,83; beyinde 452,57± 3,12; kalpte 41,45 ± 1,41; gözde 174,78± 2,11; dalakta 20,12 ± 0,79; solungaçta 46,41 ± 1,77 böbrekte 72,58 ± 1,85; midede 16,52 ± 0,61; adipoz 145,52 ± 2,05 olduğu ve dokular arasında transkripsiyonel farklılıkların istatistiksel olarak önemli (P<0.05) olduğu tespit edilmiştir. Açlık nedeniyle beyinde Sl-mstna1 mRNA ekspresyon seviyeleri 3 kat, kasta ise 1,5 kat artarken, Sl-mstna2 beyinde 1,9 kat, kasta ise 4,6 kat arttı. Buna karşılık, açlık beyinde Sl-mstnb1 transkripsiyonunu 1,8 kat, kasta ise 1,7 kat azalttı. Su sıcaklığı, Sl-mstna1, Sl-mstna2 ve Sl-mstnb1 gen transkripsiyonunu düzenledi. Su sıcaklığındaki artış, beyinde mstna1 transkripsiyonunu 2,20 kat, kasta ise 1,83 kat artırdı. mstna2 transkripsiyonu da beyinde 2,83 kat, kasta ise 4,20 kat arttı. Bu dokularda mstnb1 mRNA ekspresyonu sırasıyla 1,34 kat ve 1,23 kat azaldı Sonuç: Salmo labrax genomunda Sl-mstnb2'nin işlevsizleşme nedeniyle kaybolduğunu belirledik. Bununla birlikte, Sl-mstna1, Sl-mstna2 ve Sl-mstnb1, kısmi işlevlenme nedeniyle korunmuştur. Sl-mstna1, Sl-mstna2 ve Sl-mstnb1 genlerinin, in silico analizlere, dokuya özgü transkripsiyona ve Sl-mstn genlerinin stres tepkisine dayanarak farklı düzenleyici mekanizmalara sahip olduğu belirlenmiştir.