Erzurum biyolojik atıksu arıtma tesisinin mevsimsel performansının izlenmesi ve havalandırıcıların durumunun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT BERK KURT
Danışman: Alper Nuhoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, Erzurum Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisinin GPS-X simülasyon yazılımı kullanılarak modellenmesi ve elde edilen simülasyon çıktılarının saha verileriyle karşılaştırılması suretiyle tesis performansının analiz edilmesidir. Çalışma kapsamında ayrıca, mevcut sistemde olası yetersizliklerin belirlenmesi ve bunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bunun yanı sıra, arıtma tesisinin mevsimsel verimliliği değerlendirilmiş ve havalandırıcıların sistem performansı üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Yöntem: GPS-X yazılımında Erzurum Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi'nin akış diyagramı tanımlanarak, ilgili birim prosesler ve modeller üzerinden dijital bir sistem temsili oluşturulmuştur. Model çıktıları, saha verileriyle karşılaştırılarak doğruluk ve güvenilirlik analizi yapılmıştır. Model doğrulandıktan sonra, havalandırıcı sisteminin performanstan ödün vermeden optimize edilebilmesine yönelik senaryolar geliştirilmiş ve bu senaryoların sistem üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bulgular: Bu çalışmada, düşük sıcaklıkların mikrobiyal aktivite ve biyolojik arıtma verimliliği üzerindeki etkileri incelenmiş olup özellikle Erzurum gibi sert iklim koşullarına sahip bölgelerde karşılaşılan işletme zorlukları ele alınmıştır. Havalandırma sistemindeki difüzör arızalarının oksijen transferini azaltarak sistem performansında dalgalanmalara yol açtığı gözlemlenmiştir. Bu kaybı telafi amacıyla hava debisinin artırılması ise enerji tüketimini yükselterek ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliği olumsuz etkilemiştir. Sonuç: Yürütülen çalışmalar kapsamında havalandırma havuzlarının performansı detaylı şekilde analiz edilmiş ve modelleme sonuçları ile saha verileri karşılaştırılmıştır. Simülasyon çıktılarından; kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), askıda katı madde (AKM) ve toplam azot (TN) giderim verimlerini sırasıyla %89,33, %91,76 ve %73,59 olarak göstermiştir. Buna karşılık, aynı döneme ait işletme verileri %85,53 KOİ, %89,98 AKM ve %73,24 TN giderim verimleri elde edilmiştir. KOİ, AKM ve TN gideriminde model ile saha ölçümleri arasında yakın değerler ortaya çıkmıştır. Bu durum, modelin saha koşullarına yakın değerler ortaya koyduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Aktif çamur, biyolojik arıtım, GPS-X, havalandırma, soğuk iklim