Bazı çoklu element yapıdaki maddelerin foton etkileşimi, foton enerji soğurması, foton kuvvetlendirme faktörü ve hızlı nötron azaltma tesir kesitleri açısından incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Murat KURUDİREK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yüksel ÖZDEMİR

Özet:

Bu çalışmada çeşitli açılardan önemli olan bazı çoklu element yapıdaki maddeler foton etkileşimi, foton enerji absorpsiyonu, foton kuvvetlendirme (buildup) faktörleri ve hızlı nötron azaltma tesir kesitleri açısından incelenmiştir. Bu amaçla seçilen maddeler biyolojik, zırhlama ve dozimetrik anlamda önemli bazı bileşikler, çözeltiler, cam sistemleri ve insan dokularından oluşmaktadır.Çalışmanın birinci kısmında foton etkileşimi ve foton enerji soğurması için etkin atom numaraları direkt bir metot kullanılarak sırasıyla 1keV-100GeV ve 1keV-20MeV enerji aralığında hesaplanmıştır. Bu iki etkin atom numarası arasında sürekli enerji aralığında bağıl farklar belirlenmiş ve bazı durumlarda foton enerji soğurması için etkin atom numarasının kullanılmasının daha anlamlı olduğu tartışılmıştır. Elde edilen sonuçlar, mümkün olan değerlerde deneysel değerlerle karşılaştırılmıştır. Bazı radyasyon zırhlama bileşikleri için etkin atom numaraları üç farklı metot kullanılarak hesaplanmış ve bu metotlar arasındaki uyum tartışılmıştır. Ayrıca, bazı cam sistemleri ve standart zırhlama betonları radyasyon zırhlama parametreleri açısından kıyaslanmıştır. Bundan başka, foton enerji soğurması için etkin atom numarasının 200?1500 keV foton enerji aralığında dolaylı yoldan deneysel elde edilebileceği alternatif bir metot sunulmuştur.Çalışmanın ikinci kısmında bazı polimer ve doku eşdeğerli maddeler için enerji soğurması ve maruz kalma buildup faktörleri sürekli foton enerji aralığında (0.015-15MeV) 40 ortalama serbest yol penetrasyon derinliğine kadar hesaplanmıştır. Elde edilen foton buildup faktörleri enerji, penetrasyon derinliği ve kimyasal kompozisyon bağımlılığı açısından incelenmiştir.Çalışmanın son kısmında ise radyasyon zırhlamada kullanılan bazı ağır elementler içeren bileşikler ve cam sistemleri için hızlı nötron azaltma tesir kesitleri MERCSF-N programı kullanılarak hesaplanmıştır. Ayrıca, radyasyon zırhlamada kullanılan cam sistemleri ve bazı beton çeşitleri hızlı nötron azaltma tesir kesitleri açısından karşılaştırılmıştır.