Yükseköğretimde program yetkinliği, liderliği, esnekliği ve çevikliği: Bir yapısal eşitlik modellemesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASİL DERİN KILIÇ
Danışman: Adnan Küçükoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İçinde bulunduğumuz postmodern dünyada geleceği şimdide yakalama sorumluluğunu üstlenen günümüz yeni nesil yükseköğretim kurumlarında değişime yanıt vermenin ötesinde değişimi yönlendiren bir anlayış çerçevesinde gerçek dünyayla bütünleşmiş esnek ve çevik programlara ihtiyaç duyulduğu gerçeğinden hareketle bu araştırma kapsamında program yetkinliği, liderliği, esnekliği ve çevikliği değişkenleri arasındaki kavramsal ilişkinin yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmanın amacı doğrultusunda ilişkisel tarama modeli ışığında gerçekleştirilen bu araştırmada iki araştırma grubu belirlenmiş olup amaçsal örnekleme yöntemine başvurularak kariyerlerinin herhangi bir döneminde idari görev üstlenen öğretim elemanlarına ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu"nun yanı sıra araştırma kapsamında geliştirilen "Program Yetkinliği Ölçeği", "Program Liderliği Ölçeği", "Program Esnekliği Ölçeği" ve "Program Çevikliği Ölçeği" kullanılmıştır. İki aşama takip edilerek gerçekleştirilen bu araştırmanın ilk aşamasında açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve Rasch analizinden yararlanılarak araştırmaya konu olan her bir değişkene ilişkin geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının geliştirilmesi hedeflenirken; ikinci aşamasında ise iki aracı değişkenli seri aracılık analizinden yararlanılarak belirlenen altı hipotezin sınanması hedeflenmiştir. Bulgular: Araştırmadan edilen bulgular incelendiğinde, birinci araştırma grubundan elde edilen verilerin analizi sonucunda temel tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenen ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik değerlerinin yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Öte yandan ikinci araştırma grubundan elde edilen verilerin analizi sonucunda ise araştırmada belirlenen altı hipotezin kabul edildiği görülmekle birlikte temel bir bulgu olarak program yetkinliği ile program çevikliği arasındaki ilişkide program liderliği ve program esnekliğinin seri aracılık etkisi olduğu saptanmıştır. Sonuçlar: Sonuç olarak araştırmadan elde edilen bulguları analitik ve bütüncül bir yaklaşımla incelemek gerekirse; program yetkinliği ile program çevikliği arasındaki ilişkide program liderliği ve program esnekliğinin seri aracılık etkisi olduğu görülürken, bu bilgi ışığında yetkin ve lider öğretim elemanlarının kılavuzluğunda esnek ve çevik programların hazırlanmasının sürdürülebilir kalite ve inovasyon bağlamında yeni nesil yükseköğretim kurumlarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: yükseköğretim, program, yetkinlik, liderlik, esneklik, çeviklik, yapısal eşitlik modellemesi