Gümüşhane Müzesi'ndeki Satala Buluntusu Sikkeler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF ÖKTEM

Danışman: Hasan Kasapoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, Gümüşhane ili Kelkit ilçesine bağlı Sadak Köyü'nde yer alan Satala'da bulunan sikkelerin incelenmesini konu almaktadır. Bu çalışma, Satala'da bulunan sikkeler aracılığıyla bölgenin tarihi, ekonomik ve kültürel yapısına dair önemli veriler sunmayı, Gümüşhane Müzesi'nin sikke koleksiyonu ile ilgili eksik olan kataloglama çalışmalarına ve Satala Kazısına nümizmatik anlamda öncülük etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temelini, 1966 yılında Satala'da bulunarak satın alma yoluyla Erzurum Arkeoloji Müzesi'ne kazandırılan ve 2018 yılında Gümüşhane Müzesi'ne devredilen sikkeler ile 2018-2019 yıllarında Satala kazılarında ortaya çıkarılan ve Gümüşhane Müzesi'ne teslim edilen sikkeler oluşturmaktadır. Tez kapsamında, sikkelerin öncelikle temizlik ve konservasyon işlemleri gerçekleştirilmiş, ardından XRF yöntemi ile arkeometrik analizleri yapılmıştır. Teknik bilgileri alınan sikkelerin kataloglama çalışmaları yapılmıştır. Çalışmada toplam 132 sikke incelenmiş, ancak düşük kondisyonlu 21 sikke değerlendirme dışı bırakılmıştır. Değerlendirmeye alınan 111 sikke, dönemleri, imparatorları ve darphaneleri açısından detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. İncelenen Satala sikkeleri VI. Mithridates Dönemi ile Orta Bizans Dönemleri arasına tarihlendirilmesinin yanında Satala'da bir darphane olduğu fikrini büyük ölçüde desteklemektedir. Ayrıca nümizmatik veriler, Satala'da MS 7. ve 10. yüzyıllar arasında bir hiatusun söz konusu olabileceğine işaret etmektedir.