Deltametrin İnsektisitinin Ova Kurbağaları (Pelophylax ridibundus) Üzerine Akut Toksik Etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Faten Alnoaımı

Danışman: Turgay Şişman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Piretroidler veterinerlikte, toplum sağlığında ve özellikle tarımda oldukça geniş kullanıma sahip sentetik insektisitlerdir. Piretroid II grubu insektisitlerinden olan Deltametrin tüm dünyada ve Türkiye'de yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu insektisitin Erzurum'da zirai mücadele ilacı olarak güncel kullanımı devam etmektedir. Tarım alanlarında yaşayan ikiyaşamlıların sürekli olarak yağışlar, drenaj veya sızıntı yoluyla suya karışan insektisit gibi kimyasal maddelere maruz kaldıkları bilinmektedir. Üstelik ikiyaşamlıların populasyonlarının azalmasında insektisitler önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada oral yolla 3 farklı dozda (0.625, 1.25 ve 2.50 mg/kg vücut ağırlığı) 96 saat süreyle uygulanan Deltametrin'in ova kurbağasındaki (Pelophylax ridibundus) akut toksik etkileri araştırılmıştır. Kurbağaların önemli bazı organlarındaki histopatolojik anormallikler kantitatif olarak değerlendirilmiştir. İnsektisit verilen kurbağaların karaciğer, sindirim sistemi, böbrek ve akciğerlerinde çeşitli patolojik anormallikler tespit edilmiştir. Histopatolojik değişikliklerin orta ve yüksek doz grubunda, diğer gruplara göre belirgin bir şekilde arttığı gözlenmiştir. Deltametrin'in genotoksik etkilerini belirlemek için kurbağaların periferal kanları kullanıldı. Genotoksisite, eritrositik çekirdek anormalliklerinin oluşum frekansına bakılarak belirlenmiştir. Genotoksisite bakımından düşük doz ve kontrol grubu kurbağalarında istatistiksel olarak bir artış gözlenmemiştir. Ancak orta ve özellikle yüksek doz uygulanan kurbağalarda genotoksisitenin arttığı anlaşılmıştır.