Süt sığırcılığı işletmelerinde buzağı kayıpları ve ülke ekonomisi üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMİT AVCIOĞLU
Danışman: Adem Aksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile Türkiye'de doğurma kabiliyetine sahip iki yaş ve üstü dişi sığırlardan hangi nedenle olursa olsun buzağı alınamaması, buzağı kaybı olarak değerlendirilmiştir. Buzağı kayıpları; doğum öncesi, doğum esnası, doğum sonrası ve toplam kayıplar şeklinde sınıflandırılarak hangi faktörlerin daha etkili olduğu ve buna bağlı ekonomik kaybın boyutunun ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma materyalini Türkiye'nin yedi coğrafik bölgesinde en fazla büyükbaş hayvan sayısına sahip, Balıkesir, İzmir, Konya, Adana, Diyarbakır, Samsun ve Erzurum illerinde süt sığırcılığı yapan işletmelerle yüz yüze yapılan anketler oluşturmuştur. Kayıplar beş aşamada tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunlar; gebe kalamayan hayvanlar, gebe kalıp düşük yapan hayvanlar, doğum esnasında meydana gelen kayıplar, 0-6 ay içerisinde meydana gelen buzağı kayıpları ve toplam kayıplar olarak kategorilere ayrılmıştır. Buzağı kayıpları ile işletmecinin ve işletmenin sosyo-demografik özellikleri arasındaki istatistiksel ilişki kesirli probit regresyon modeli kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmada popülasyondaki farklı kapasitelere sahip işletmelerin yeterince temsil edilmesini sağlamak amacıyla tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Bu çalışmada iki yaş ve üzeri doğurma kabiliyetine sahip dişi sığırlardan, hangi nedenle olursa olsun buzağı alınamaması durumu kayıp olarak değerlendirilmiştir. Gebe kalamama kaynaklı buzağı kayıpları %9,60 ile ilk sırada yer alırken, 0-6 ay arası hastalık vb. nedenlerle ölüm vakası kaynaklı kayıplar %6,69 ile ikinci sırada, atık (düşük) kaynaklı kayıplar %3,65 ile üçünü sırada, doğum esnasındaki kayıplar ise %0,97 ile son sırda yer almıştır. Tüm faktörlerin toplam etkisi neticesinde hesaplanan toplam buzağı kayıp oranı ise %20,91 olarak tespit edilmiştir. Sonuç: Türkiye'de 2021 TÜİK verilerine göre, doğurma kabiliyetine sahip iki yaş ve üzeri dişi sığır varlığının 7.789.911 baş olduğu görülmektedir. Bu çalışma ile ülke genelinde toplam buzağı kayıp oranının %20,91 olduğu tahmin edilmiştir. Bu orana göre yapılan hesaplama ile yaklaşık yılda 1.628.870 baş buzağının belirtilen nedenlerden dolayı kaybedildiği ve buna bağlı yıllık ekonomik kaybın yaklaşık 65.154.800.000 TL (2.326.957.143 US$) olduğu söylenebilir (1 US$=28 TL). Anahtar Kelimeler: Buzağı Kaybı, Türkiye, Ekonomik Kayıp