SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE KABA YEM BİTKİSİ ÜRETİM KARARLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ: ERZURUM, ERZİNCAN, BAYBURT VE KARS ÖRNEĞİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKHAN TAŞĞIN

Danışman: Tecer Atsan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Büyük ve küçükbaş hayvancılık üretim faaliyetinde en önemli girdi yemdir. Türkiye'de son 50 yılda mera varlığının daralması ve meraların veriminin yanlış kullanımdan dolayı giderek düşmesi kaba yem üretimini önemli kılmaktadır. Bu sebeplerle, bu çalışmanın amacı Doğu Anadolu Bölgesi'nde yem bitkileri üretiminin yoğun yapıldığı Erzurum, Erzincan, Bayburt ve Kars illerinde süt sığırcılığı yapan tarımsal işletmelerde kaba yem bitkileri üretimini etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Yöntem: Erzurum, Erzincan, Bayburt ve Kars illerinde süt sığırcılığı ve kaba yem üretimi yapan işletme sahipleri çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Çalışmaya 214 kişi katılmış ve veriler tabakalı örneklem yöntemiyle anket kullanılarak toplanmıştır. Çalışma verilerinin analizinde, basit ve ileri istatistiksel analizler ile üreticilerin kaba yem bitkisi üretme kararlarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmanın demografik bulgularına göre, üreticilerin, ortalama 50.03 yaşında olduğu, %73.8'inin ilköğretim mezunu, ortalama 35.09 yıl deneyime sahip oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca üreticilerinin %35 inin tarım dışı bir işte çalıştığı, %88.8'inin sosyal güvencesinin olduğu ve ortalama gelirlerinin 225572₺ /yıl olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, tarımsal arazi büyüklüğünün ortalamasının 161.46 da olduğu, sene sonu hayvan sayısı ortalamasının ise 29.54 olduğu ve bunun 11.85'inin süt sığırı olduğu tespit edilmiştir. Üreticilerin ortalama işgücü sayısı 2.58, üreticilerin %69.9'unun kaba yem dışında bir ürün ektiği, toplam alanın %57.53'nün sulanabilir olduğu belirlenmiştir. 50 Da üstü sulu tarım arazisine sahip grupların ise kaba yem bitkisi dışındaki ürünlere daha çok yöneldiği tespit edilmiştir. YEM modeline göre kaba yem bitkisi öngörüsünü, kişisel bağımsız değişkeni % 32, münavebe bağımsız değişkeni %35 ve pazarlama bağımsız değişkenleri kaba yem öngörüsünü %30 civarında açıklamıştır. Sonuç: Kaba yem bitkisi üreticileri ve aynı zamanda süt sığırcılığı yapan üreticilerin büyük çoğunluğunun ortalama yaş üzerinde olduğu ve genç çiftçilerin üretime katılma oranın düşük olduğu tespit edilmiştir. Kaba yem bitkisi üretenlerin, ürünlerini nakde dönüştürmek için başka ürünlere yöneldiği ve süt sığırcılığı yapan işletmelerin kaba yem üretim alanlarında başka ürünler yetiştirmesinden dolayı sene başı ve sene sonu hayvan sayılarında önemli değişim olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, YEM modeline göre kaba yem üretimi konusunda üretim kararlarını kişisel, pazarlama ve münavebe gibi faktörlerin etkilediği de yapılan çalışma sonucunda tespit edilmiştir.