Mahalle ölçeğinde sürdürülebilir kentsel peyzaj tasarımı, Erzurum örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REZA GHOLIZADEH
Danışman: Hasan Yılmaz
Özet:Amaç: Sürdürülebilir gelişme ve kentsel peyzaj kavramı; mimarlar, kentsel tasarımcılar, peyzaj mimarları ve diğer çevre tasarımcılarının ilgisini çeken en önemli konular ve sorunlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Kentsel peyzaj, kentsel tasarım ve planlamanın ötesinde bir konu olup, çeşitli alanlarda planlama ve tasarım organizasyonu içinde sürdürülebilir gelişmenin sağlanmasına yardım eder. Bundan dolayı mahallede sürdürülebilirlik kriterleri ve kentsel peyzaj kavramı dikkate alarak gelecek nesillere engel olmadan yaşama kalitesini artırmak için uygun stratejiler geliştirilmesi önme arzetmektedir. Bu çalışmada kent ortamı sūrdūrūlebilmek kuralları ve kavramlarının sūrdūrūlebilir kent peyzajının ele alınmasının yanısıra aşaĝıdakı teorik ve pratik hedeflerin izlenmesi hedeflenmiştir: -Sürdürürelebilirlik ve kentsel peyzaj esasları arasında mahalle tasarımında ilişki yaratabilme. -Mahalle ölçekli sürdürülebilir peyzaj tasarımı yapmak. -Sürdürülebilirlik gelişme ve kentsel peyzaj tasarım esası ve kriterlerin kullanarak, mahallede bir sosyo-mekansal sürdürulebilir yapı elde edebilmek. -Kimlik, ekoloji, işlevsel ve estetik bileşenlerinde sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik etkin tasarım önlemlerinin sunulması. Yöntem: Bu tezin yöntemi literatür çalışması, alan sörveyi ve araştırması, anket, büro çalışması ve sentezden oluşmaktadır. Öncelikle, teorik amaçlara ulaşmak için sürdürülebilirlik ilkelerine vurgu yapılarak kentsel peyzaj tasarım kriterleri kimlik, ekoloji, estetik ve fonksiyon olarak belirlenmiştir. Erzurum kentinde bu kriterler açısındasn mevcut eski bir mahalle ile (Kazım Karabekir Paşa) yeni yapılaşan bir mahalle (Şükrü Paşa ) ele alınmııştır. Seçilen mahalleler, mesafe değişkeni olarak anket ve saha yöntemiyle puanlanmış ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada kentsel peyzaj tasarım kriteri olarak ekolojik, estetik, kimlik ve fonksiyon olmak üzere 4 değer belirlenmiştir. Elde edilen dört kriterden yola çıkılarak mahallelerdeki yaşam kalitesinin artırılması için sürdürülebilir kentsel peyzaj tasarımı kriterleri oluşturulmuştur. Her iki mahallede bu değerlere göre puanlanmış olup, eski ve yeni mahalledeki kentsel peyzaj değerleri belirlenmiştir. Sounç: Elde edilen sonuçlara göre eski mahalle olan Kazım Karabekir Paşa kimlik ve estetik kriterlere göre yüksek puana sahip olmuştur. Bununnla berbaer Şükrü Paşa mahallesi ekoloji ve işlevsel açısından yüksek puan almıştır. Araştırma sonuçunda eski bir yerleşim olan kazım Karabekir mahallesi sürdürülebilirlik alanda toplum 55,82 puan alırken , yeni yerleşim yeri olan Şukrü Paşa mahallesi ise 48,92 puan almıştır.Araştırma sonuçunda eski mahalle sürdürülebilirlik açısından daha iyi değerlere sahip olduğu tespit edilmiştr. Çalışmada elde edilen analiz sonuçlara göre mahalle ölçeğinde kentsel peyzaj kalitesin artırılması yönden bazi kentsel tasarım proje önerilerinde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirk, Kentsel Peyzaj Tasarım, Sürdürülebilir Mahalle, Kalite İyileştirme, Erzurum Mahalleleri