Bursa Erken Osmanlı mimarisinde kubbe iç süslemeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat Kuramı ve Eleştiri Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN İNCEKAYA
Danışman: Yunus Berkli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Erken Osmanlı Mimarisi'nin gelişiminin ilk tohumları Bursa'da atılmıştır. İlk padişahların başkent olarak belirlediği bu şehir aynı zamanda Osmanlı'nın ilk külliyelerine ve camilerine de ev sahipliği yapmıştır. Bu yeni devletin erken devirlerindeki sanat anlayışı Bursa ile özdeşleşmiştir. Bursa Üslubu olarak da anılan bu dönem ve teknik, mimarinin her noktasında kendini gösterme imkânı bulmuştur. Yöntem: Çalışma üç bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde Bursa coğrafyasında Osmanlı Devletine kadar kurulup yıkılan devletler hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler ışığında bölgenin değerinin sebepleri ortaya konmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde Erken Osmanlı Mimarisinin oluşumu ve öncüllerinden devraldığı mimari birikim ile çevresel kazanımlarla edindiği yeni teknikleri nasıl harmanladığı incelenmiştir. Döneme adını veren Bursa Üslubu'nun teknik özellikleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise özellikle günümüze en iyi ulaşma olanağı bulan sultan külliyeleri tek tek incelenmiştir. Bulgular: Bursa'da bulunan camilerin kubbe iç tezyinatı zaman içinde farklılıklar göstermektedir. Kubbe içi süslemelerin dönüşüm süreci ve farklı ustalar ile farklı üslupların bu sürece katkıları yeni motifleri meydana getirmiştir. Gerek doğal afetler gerekse tahribatlar ile zarar gören bu yapıların değişimi tarihi kaynaklardan ve yerinde gözlemler ile incelenmiştir. Sonuç: Bursa'nın çehresini ve kentleşme sürecini şekillendiren bu yapılar, kubbe içi süsleme sanatının Osmanlı'daki ilk örnekleri olmuş. İlk olmanın iyi yönlerinin yanı sıra birçok kötü yanıyla da yüzleşen süslemeler, uzun bir gelişim ve dönüşüm yolculuğu yaparak günümüze ulaşmışlardır. Anahtar Kelimeler: Erken Osmanlı Mimarisi, Bursa Üslubu, kubbe iç süslemeleri, cami tezyinatı